خرید و فروش آنلاین طلا ؛ قانون جدید مجوز پلتفرم‌ها و نقش بانک مرکزی
قوانین خرید و فروش آنلاین طلا تغییر کرده است. بر اساس اصلاحیه جدید هیأت وزیران، تأیید بانک مرکزی دیگر شرط صدور، تمدید یا ابطال مجوز پلتفرم‌های آنلاین طلا و نقره نیست. همچنین ماده مربوط به تعیین ساعت فعالیت این سکوها بر اساس ضوابط بانک مرکزی حذف شده است.
اما سؤال مهم خریداران این است: آیا با این تصمیم، بانک مرکزی به‌طور کامل از نظارت بر فروش اینترنتی طلا کنار می‌رود؟ به گزارش پرشین‌وی، توضیحات عبدالرضا عسگرخانی، مجری سامانه انبار هوشمند فلزات گران‌بها، نشان می‌دهد که باید میان صدور مجوز فعالیت و نظارت بر معاملات و موجودی طلا تفاوت قائل شد.
قانون جدید خرید و فروش آنلاین طلا چه تغییری کرده است؟
بر اساس اصلاح دستورالعمل اجرایی خرید و فروش برخط طلا و نقره، دو موضوع اصلی تغییر کرده است.
- مجوز فعالیت: الزام دریافت تأییدیه بانک مرکزی برای صدور، تمدید و ابطال مجوز پلتفرم‌ها از متن دستورالعمل حذف شده است.
- ساعت کاری: ماده‌ای که فعالیت پلتفرم‌ها را به ضوابط زمانی تعیین‌شده از سوی بانک مرکزی وابسته می‌کرد، حذف شده است.
این تغییرات به معنای حذف تمام الزامات قانونی پلتفرم‌های آنلاین طلا نیست. کسب‌وکارها همچنان باید مجوزها و شرایط لازم را مطابق ضوابط مربوط رعایت کنند.
از طرف دیگر، حذف ماده مرتبط با ساعت کاری به‌تنهایی به معنای صدور مجوز قطعی برای فعالیت شبانه‌روزی همه پلتفرم‌ها نیست؛ زیرا تعیین جزئیات اجرایی ممکن است نیازمند تصمیم‌ها و ابلاغیه‌های تکمیلی باشد.
آیا بانک مرکزی از نظارت بر پلتفرم‌های طلا کنار رفته است؟
عبدالرضا عسگرخانی، مجری سامانه انبار هوشمند فلزات گران‌بها، در برنامه «پارک‌وی» تلویزیون همشهری درباره تغییر نقش بانک مرکزی توضیح داده است.
به گفته او، فعالیت پلتفرم‌های آنلاین خرید و فروش طلا از ابتدا ماهیت صنفی داشته و صدور مجوز آنها باید در چارچوب مقررات مرتبط با اصناف انجام شود.
بر همین اساس، تأیید بانک مرکزی نباید به شرط اولیه صدور مجوز صنفی تبدیل شود.
بااین‌حال، این موضوع با حذف تمام سازوکارهای نظارتی تفاوت دارد. عسگرخانی توضیح داده است که سامانه‌ای با عنوان «ناظر» برای رصد اطلاعات معاملات و بررسی موجودی طلا طراحی شده و می‌تواند امکان بررسی عملکرد پلتفرم‌ها را فراهم کند.
البته شیوه نهایی تقسیم مسئولیت میان دستگاه‌های نظارتی، از جمله نقش اجرایی بانک مرکزی، باید بر اساس مقررات و ابلاغیه‌های مربوط مشخص شود.
سامانه ناظر طلا چیست و چگونه کار می‌کند؟
سامانه ناظر یکی از بخش‌های مهم سازوکار پیش‌بینی‌شده برای بررسی عملکرد پلتفرم‌های خرید و فروش اینترنتی طلاست.
در مدل توضیح‌داده‌شده توسط مجری سامانه انبار هوشمند، اطلاعات معاملات پلتفرم‌ها با موجودی ثبت‌شده در انبارهای نگهداری طلا تطبیق داده می‌شود.
هدف این است که مشخص شود میزان طلایی که یک پلتفرم به مشتریان فروخته و در برابر آنها تعهد دارد، با موجودی قابل راستی‌آزمایی آن تناسب دارد یا خیر.
تطبیق موجودی طلا با معاملات کاربران
برای درک بهتر سازوکار سامانه ناظر، فرض کنید کاربران یک پلتفرم در مجموع ۱۰ کیلوگرم طلا خریداری کرده‌اند و آن پلتفرم نیز متعهد است به همان میزان طلا در اختیار مشتریان قرار دهد.
در چنین شرایطی، سامانه نظارتی باید بتواند اطلاعات موجودی و تعهدات ثبت‌شده را با هم مقایسه کند تا مغایرت احتمالی مشخص شود.
این مثال صرفاً برای توضیح نحوه کار سامانه است و به معنای تأیید موجودی هیچ پلتفرم مشخصی نیست.
موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا یکی از نگرانی‌های اصلی خریداران، فروش طلا بدون پشتوانه کافی یا همان «خالی‌فروشی» است.
در همین زمینه، پیش‌تر در مطلب هشدار پلیس فتا درباره خرید آنلاین طلا و خطر خالی‌فروشی به نکاتی اشاره شده است که خریداران باید قبل از واریز وجه بررسی کنند.
انبار هوشمند فلزات گران‌بها از چه زمانی مطرح شد؟
عسگرخانی درباره سابقه طراحی این زیرساخت گفته است که ایده ایجاد انبار هوشمند فلزات گران‌بها از سال ۱۴۰۱ شکل گرفت.
هدف اصلی این طرح، پاسخ‌دادن به نگرانی‌ها درباره فعالیت پلتفرم‌های آنلاین و فراهم‌کردن امکان کنترل موجودی طلا در برابر تعهدات ثبت‌شده بود.
به گفته او، این طرح ابتدا در محیط آزمون تنظیم‌گری یا «سندباکس» وزارت اقتصاد مطرح شد و سپس به سندباکس وزارت صنعت، معدن و تجارت انتقال پیدا کرد.
سندباکس به محیطی گفته می‌شود که در آن یک مدل جدید کسب‌وکار یا فناوری، زیر نظر نهادهای مسئول و در چارچوب ضوابط مشخص بررسی و آزمایش می‌شود.
کدام دستگاه‌ها بر خرید و فروش آنلاین طلا نظارت می‌کنند؟
مجری سامانه انبار هوشمند فلزات گران‌بها توضیح داده است که در مدل اولیه بررسی این طرح، حدود ۱۱ نهاد در نشست‌های مرتبط حضور داشتند.
او از بانک مرکزی، سازمان بورس، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت امور اقتصادی و دارایی و دادستانی به‌عنوان برخی از نهادهای حاضر نام برده است.
همچنین به گفته عسگرخانی، در سازوکار جدید برای برخورد با تخلفات احتمالی، نقش‌هایی برای ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز و پلیس فتا مطرح شده است.
باید توجه داشت که حضور یک دستگاه در کارگروه یا جلسات بررسی، لزوماً به معنای داشتن اختیار یکسان برای صدور مجوز، رسیدگی به شکایت یا اعمال مجازات نیست.
هر دستگاه باید در چارچوب اختیارات قانونی خود اقدام کند.
آیا حذف تأییدیه بانک مرکزی خرید طلای آنلاین را امن‌تر می‌کند؟
حذف یک مرحله از فرایند دریافت مجوز ممکن است مسیر اداری شروع فعالیت کسب‌وکارها را تغییر دهد؛ اما امنیت معاملات مشتریان موضوع جداگانه‌ای است.
برای خریدار، مهم‌ترین مسئله این است که بداند پلتفرم مجوز معتبر دارد، موجودی طلای فروخته‌شده قابل بررسی است و شرایط تحویل یا تسویه دارایی به‌صورت شفاف اعلام می‌شود.
بنابراین نباید صرف تغییر مرجع تأیید مجوز را نشانه افزایش یا کاهش قطعی امنیت همه پلتفرم‌ها دانست.
برای آشنایی با برخی شیوه‌های سوءاستفاده مالی، مطلب نشانه‌های مشکوک هنگام فروش طلا در فضای مجازی اطلاعات کاربردی در اختیار کاربران قرار می‌دهد.
مهم‌ترین نکاتی که قبل از خرید طلای اینترنتی باید بررسی کنید
کاربران هنگام خرید آنلاین طلا بهتر است علاوه بر قیمت لحظه‌ای، اعتبار فروشنده و شرایط قرارداد را نیز بررسی کنند.
۱. مجوز قانونی پلتفرم
اطلاعات هویتی کسب‌وکار، مجوز فعالیت و وضعیت اعتبار آن را از مسیرهای رسمی بررسی کنید. وجود نام یک برند شناخته‌شده در تبلیغات، به‌تنهایی کافی نیست.
۲. شرایط تحویل فیزیکی طلا
بررسی کنید آیا امکان تحویل طلا وجود دارد و در صورت وجود، حداقل مقدار قابل تحویل، هزینه‌ها، زمان‌بندی و شرایط درخواست چیست.
۳. کارمزد خرید و فروش
ممکن است اختلاف قیمت خرید و فروش، کارمزد معاملات یا هزینه تحویل بر مبلغ نهایی اثر بگذارد. بهتر است پیش از پرداخت، مجموع هزینه‌ها مشخص باشد.
۴. شیوه پرداخت پول
از انتقال وجه به حساب شخصی یا حسابی که ارتباط آن با کسب‌وکار روشن نیست، خودداری کنید.
در گزارش خطرات کارت‌به‌کارت هنگام خرید طلا به دلایل اهمیت مسیر پرداخت و نگهداری اسناد معامله پرداخته شده است.
۵. فاکتور و سابقه معاملات
رسید خرید، میزان طلای خریداری‌شده، قیمت معامله، کارمزد و اطلاعات مربوط به فروشنده را نگهداری کنید.
اهمیت اصالت و شناسایی طلا نیز در مطلب ممنوعیت معامله طلای فاقد کد معتبر بررسی شده است.
آیا خرید آنلاین نقره هم شامل مقررات جدید است؟
دستورالعمل اصلاح‌شده فقط به طلا محدود نیست و عنوان آن خرید و فروش برخط طلا و نقره را دربر می‌گیرد.
بااین‌حال، جزئیات اجرایی هر بخش باید بر اساس مقررات مربوط بررسی شود و نمی‌توان بدون اطلاع از شرایط دقیق پلتفرم‌ها، یک روش یکسان را برای تمام معاملات طلا و نقره فرض کرد.
اگر میان این دو فلز برای سرمایه‌گذاری مردد هستید، مقاله مقایسه سرمایه‌گذاری در طلا و نقره تفاوت‌های نقدشوندگی، هزینه ورود و ریسک آنها را توضیح می‌دهد.
منابع
- روزنامه همشهری؛ گفت‌وگوی عبدالرضا عسگرخانی در برنامه پارک‌وی تلویزیون همشهری
- گزارش خبرگزاری ایسنا درباره اصلاح دستورالعمل خرید و فروش برخط طلا و نقره
- دستورالعمل اجرایی خرید و فروش برخط طلا و نقره و اصلاحیه هیأت وزیران
