۳ کاردستی اعداد ۱ تا ۱۰ کلاس اول؛ بساز، بشمار و بازی کن
با کاردستی اعداد ۱ تا ۱۰ می‌توانی عددها را از روی کاغذ برداری و با آن‌ها بازی کنی! در این آموزش پرشین وی، سه کاردستی برای کلاس اول می‌سازیم: عدد تکه‌کاغذی، بستنی شمارشی و درخت سیب. برای شروع فقط یکی را انتخاب کن؛ لازم نیست هر سه را یک روز بسازی.
کدام کاردستی اعداد را بسازیم؟
- برای شناخت شکل عدد: عدد تکه‌کاغذی را انتخاب کن.
- برای شمردن یکی‌یکی: بستنی رنگی بساز.
- برای بازی دونفره و کم‌وزیاد کردن: درخت سیب را امتحان کن.
وسایل مشترک هر سه مدل ساده‌اند: مقوا، کاغذ رنگی، چسب ماتیکی، مداد، ماژیک و قیچی نوک‌گرد. اگر کاغذ رنگی نداری، کاغذ سفید را رنگ کن. یک درپوش گرد هم برای کشیدن دایره‌ها کمک می‌کند. برش‌های سخت را به بزرگ‌تر بسپار.
۱. کاردستی عدد با کاغذ رنگی؛ تکه‌ها را کنار هم بچسبان
یک عددی را که در کلاس خوانده‌ای انتخاب کن؛ مثلاً ۳. از بزرگ‌تر بخواه شکلش را مثل کتاب ریاضی، درشت و توخالی روی مقوا بکشد. پهنای خط‌ها حدود دو انگشت باشد تا بتوانی داخلشان کاغذ بچسبانی.
کاغذهای آبی یا هر رنگ دلخواهت را با دست به تکه‌های کوچک تقسیم کن. لازم نیست تکه‌ها هم‌اندازه باشند. کمی از داخل عدد را چسب بزن و همان قسمت را پر کن؛ بعد سراغ قسمت بعدی برو. اگر همه عدد را یک‌باره چسب بزنی، ممکن است چسب قبل از رسیدن به آخر کار خشک شود.
عدد را از مقوا جدا کنیم یا نه؟
هر دو روش خوب است. می‌توانی عدد را روی همان صفحه نگه داری و کنارش نقاشی بکشی. برای ساخت عدد جدا، بعد از خشک‌شدن چسب از بزرگ‌تر کمک بگیر تا دور آن را ببری. حاشیه باریک سفید باعث می‌شود لبه‌ها مرتب‌تر بمانند.
این روش برای عددهای ۱ تا ۹ هم قابل استفاده است. برای ۱۰، رقم ۱ و رقم ۰ را کنار هم روی یک کارت بکش و جای آن‌ها را عوض نکن. تزیین نباید شکل عدد را بپوشاند؛ قبل از چسباندن، یک بار عدد را با نمونه کتاب مقایسه کن.
بازی بعد از ساخت: عدد ۳ را نشان بده و سه مدادرنگی کنارش بگذار. برای هر عدد، همان تعداد وسیله بیاور. تکه‌های کاغذ داخل عدد فقط تزیین هستند؛ تعدادشان لازم نیست با عدد برابر باشد.
۲. بستنی شمارشی؛ چند اسکوپ سفارش می‌دهی؟
این کاردستی اعداد به یک بستنی‌فروشی کاغذی تبدیل می‌شود. برای یک بازی چندباره، یک قیف و ده دایره کافی است. دایره‌ها اسکوپ‌های بستنی‌اند و لازم نیست برای هر عدد یک بستنی تازه بسازی.
- از کاغذ قهوه‌ای یک مثلث ببر و نزدیک پایین یک مقوای بلند بچسبان.
- با کمک درپوش، ده دایره روی کاغذهای رنگی بکش و ببر. برای جا شدن ده دایره، قطر حدود ۲ تا ۳ سانتی‌متر مناسب است؛ یا از یک نوار مقوای بلندتر استفاده کن.
- ده کارت کوچک درست کن و روی آن‌ها به‌ترتیب ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹ و ۱۰ بنویس.
- یک کارت را روی قیف بگذار. اگر کارت ۳ است، سه دایره بالای قیف بچین.
- به هر دایره فقط یک بار اشاره کن و بشمار: یک، دو، سه. آخرش بگو «سه اسکوپ».
دایره‌ها و کارت عدد را نچسبان تا بتوانی سفارش بعدی را آماده کنی. برای یک تابلوی ثابت مدرسه، اول تعداد را بررسی کن و بعد بچسبان. اگر تعداد زیاد شد، دایره‌ها را در دو ستون بالای قیف بچین؛ روی هم نینداز تا همه دیده شوند.
حالا دوستت مشتری است: «من چهار اسکوپ می‌خواهم!» تو کارت ۴ را پیدا کن و چهار دایره بچین. بعد جای مشتری و فروشنده را عوض کنید. برای ادامه همین بازی، مسئله‌سازی کلاس اول کمک می‌کند سفارش‌ها را به داستان‌های کوتاه ریاضی تبدیل کنید.
۳. درخت سیب اعداد؛ عدد را ببین و میوه بچین
روی کاغذ سبز شکلی شبیه یک ابر بزرگ بکش؛ این قسمت برگ‌های درخت است. یک مستطیل قهوه‌ای هم برای تنه ببر. هر دو را روی مقوا بچسبان. حالا ده دایره قرمز کوچک ببر تا سیب‌های درخت آماده شوند. برگ و دم سیب اختیاری است؛ دایره ساده هم کافی است.
از همان کارت‌های عدد بستنی استفاده کن. کارت ۵ را روی تنه بگذار و پنج سیب روی قسمت سبز بچین. سیب‌ها را جدا از هم بگذار تا هیچ‌کدام پشت دیگری پنهان نشود. برای عددهای بزرگ‌تر، آن‌ها را در دو ردیف جا بده.
بازی «یکی بیشتر»: پنج سیب روی درخت است. یکی اضافه کن، دوباره بشمار و کارت عدد را عوض کن. بعد یک سیب بردار. برای تمرین بیشتر، آموزش کمتر و بیشتر کلاس اول را با همین سیب‌های کاغذی انجام بده.
اگر جمع را در کلاس یاد گرفته‌ای، سیب‌ها را به دو گروه تقسیم کن: مثلاً دو سیب یک طرف و سه سیب طرف دیگر. همه را بشمار؛ باز هم پنج سیب داری. در آموزش جدول دوستی اعداد می‌توانی بازی با گروه‌های عددی را ادامه بدهی.
اگر موقع شمردن قاطی کردیم، چه کار کنیم؟
با سه قطعه شروع کن. هر قطعه‌ای را که شمردی، کمی کنار بکش تا دوباره نشماری. وقتی این کار راحت شد، تعداد را بیشتر کن. اگر عدد نوشته‌شده را نمی‌شناسی، از بزرگ‌تر بخواه آن را بگوید؛ بعد خودت قطعه‌ها را بچین.
وقتی با عددهای ۱ تا ۱۰ راحت شدی، لازم نیست ده سیب دیگر بسازی. می‌توانی بعداً با راهنمای اعداد ۱۱ تا ۲۰ کلاس اول سراغ دسته‌های ده‌تایی بروی. برای امروز همان عددهای درس خودت کافی است.
آخر بازی، کارت‌ها و قطعه‌ها را داخل یک پاکت بگذار. روی پاکت بنویس «بازی اعداد». اگر بازی ساختنی برای فارسی هم دوست داری، چرخ گردان نشانه‌ها را کنار این مجموعه بساز تا یک روز با عددها و یک روز با نشانه‌ها بازی کنی.
منابع: Education.com، فعالیت Ice Cream Math؛ Lakeshore Learning، فعالیت Counting Apples؛ ایده عدد تکه‌کاغذی و تنظیم بازی‌ها با اعداد فارسی: تحریریه پرشین وی.
