چرخ گردان نشانه‌ها کلاس اول؛ ۳ کاردستی برای بازی با الفبا

چرخ گردان نشانه‌ها یک بازی کوچک است که خودت با مقوا می‌سازی: عقربه را بچرخان، نشانه را پیدا کن و یک کلمه با آن بگو! در این آموزش پرشین وی، ۳ مدل کاردستی برای کلاس اول داریم. مدل عقربه‌ای برای شروع آسان‌تر است؛ مدل پنجره‌دار نشانه‌ها را یکی‌یکی نشان می‌دهد و مدل تصویری برای بازی با صدای اول کلمه‌هاست.

برای ساخت چرخ گردان نشانه‌ها چه لازم داریم؟

مقوای نازک ولی محکم، کاغذ رنگی، مداد، خط‌کش، ماژیک، چسب ماتیکی، قیچی نوک‌گرد و یک پونز دوشاخه یا بست کاغذ آماده کن. بست کاغذ همان قطعه‌ای است که سر گرد دارد و دو پایه‌اش از پشت باز می‌شوند. پونز معمولی جایگزین مناسبی برای این کار نیست.

برای کشیدن دایره از بشقاب کوچک استفاده کن. قطر حدود ۱۸ تا ۲۰ سانتی‌متر مناسب است؛ یعنی تقریباً اندازه یک پیش‌دستی. سوراخ‌کردن مرکز و بازکردن پایه‌های بست را بزرگ‌تر انجام بدهد. پشت پایه‌ها را با یک تکه چسب بپوشان تا دستت به لبه فلز نخورد.

مدل اول؛ گردونه الفبا با عقربه رنگی

در این مدل، دایره ثابت می‌ماند و فقط عقربه می‌چرخد. چهار نشانه‌ای را انتخاب کن که در کلاس خوانده‌ای. لازم نیست از همان روز اول همه الفبا را روی چرخ جا بدهی.

1. دور بشقاب را روی مقوا بکش و دایره را ببر.
2. با کمک بزرگ‌تر دو خط از وسط دایره بکش تا چهار قسمت بسازی. محل برخورد خط‌ها مرکز چرخ است.
3. هر قسمت را یک رنگ کن. وسط هر بخش یک نشانه درشت بنویس؛ مثلاً آ، ب، م و س، اگر همه را یاد گرفته‌ای.
4. از مقوا یک عقربه به شکل فلش ببر. طول آن از مرکز تا نزدیک نوشته‌ها برسد، ولی روی خود نشانه را نپوشاند.
5. بزرگ‌تر انتهای عقربه و مرکز دایره را سوراخ کند. بست را اول از عقربه و بعد از دایره رد کند و پایه‌هایش را پشت کار باز کند.
6. عقربه را آرام با انگشت هل بده. اگر گیر می‌کند، از بزرگ‌تر بخواه بست را کمی آزادتر کند.

بازی‌اش چطور است؟ عقربه روی «م» ایستاد؟ بگو «م مثل ماهی». بعد نوبت دوستت است. اگر روی خط بین دو قسمت ایستاد، دوباره بچرخان. هدف بازی پیدا کردن نشانه است؛ لازم نیست سرعتت را با کسی مقایسه کنی.

برای همراه‌کردن این بازی با یک کاردستی تصویری، می‌توانی از کاردستی حرف م کلاس اول یک مدل انتخاب کنی.

مدل دوم؛ چرخ نشانه‌های پنجره‌دار

اینجا دو دایره روی هم قرار می‌گیرند. دایره رویی فقط یک پنجره کوچک دارد و هر بار یک نشانه از زیر آن دیده می‌شود. اگر کودک با دیدن چند حرف کنار هم گیج می‌شود، می‌توانید این مدل را امتحان کنید.

اول جای پنجره را امتحان کن

دو دایره هم‌اندازه ببر. مرکز هر دو را مشخص کن. روی یکی از آن‌ها، نزدیک لبه یک مربع حدود ۳ در ۳ سانتی‌متری بکش؛ مربع باید از لبه بیرونی و مرکز فاصله داشته باشد. بریدن پنجره داخلی را به بزرگ‌تر بسپار.

دو دایره را با بست مرکزی به هم وصل کن. دایره بالایی را نگه دار و از پنجره روی دایره زیرین یک نشانه بنویس. حالا دایره زیرین را حدود یک‌چهارم دور بچرخان و نشانه بعدی را بنویس. این کار را برای چهار نشانه انجام بده. با این روش، نوشته‌ها دقیقاً جلوی پنجره قرار می‌گیرند.

هنگام استفاده، لبه لایه زیرین را با انگشت بگیر و آرام بچرخان. دو صفحه را به هم چسب نزن؛ چسب، حرکتشان را متوقف می‌کند. روی جلد می‌توانی چند نقطه یا گل کوچک بکشی، اما اطراف پنجره را خلوت نگه دار.

یک بازی دونفره: بزرگ‌تر بگوید «ب را پیدا کن» و تو چرخ را بچرخانی تا ب ظاهر شود. برای ادامه بازی با همین نشانه، کاردستی نشانه ب با بادکنک و برچسب را ببین. برای تمرین آ هم کاردستی نشانه آ کلاس اول چند ایده ساده دارد.

مدل سوم؛ چرخ تصویر و صدای اول

این بار روی دایره چهارقسمتی، به‌جای نوشتن حرف، چهار تصویر بچسبان: سیب، ماهی، بادکنک و خورشید. از نقاشی خودت یا تکه‌های کاغذ رنگی استفاده کن. یک عقربه هم درست مثل مدل اول وسط دایره نصب کن.

وقتی عقربه روی ماهی ایستاد، اسم تصویر را بگو و به صدای اولش گوش کن: «م». برای سیب، «س»؛ برای بادکنک، «ب» و برای خورشید، «خ». اگر هنوز خ را نخوانده‌ای، تصویر خورشید را با یک تصویر از نشانه‌های خوانده‌شده عوض کن. برای آماده‌کردن کارت‌های بیشتر، آموزش کاردستی حروف الفبا به کارت می‌آید.

می‌توانی کارت‌های نشانه را کنار چرخ بچینی. هر تصویر که انتخاب شد، کارت صدای اول آن را پیدا کن. اگر اسم تصویر دو جور گفته می‌شود، قبل از بازی روی یک اسم توافق کنید؛ مثلاً همان «ماهی» را بگویید.

چرا گردونه نمی‌چرخد یا نوشته‌ها دیده نمی‌شوند؟

• عقربه گیر می‌کند: بست خیلی سفت است یا انتهای فلش به مقوا می‌ساید. بزرگ‌تر اتصال را کمی آزاد کند.
• مقوا خم می‌شود: برای مدل عقربه‌ای یک مقوای محکم‌تر زیر دایره بچسبان؛ عقربه را آزاد بگذار.
• دو نشانه هم‌زمان در پنجره دیده می‌شوند: پنجره بزرگ است یا نوشته‌ها نزدیک‌اند. با یک نوار مقوا پنجره را کوچک‌تر کن.
• نشانه ناخواناست: آن را درشت و ساده، مثل نمونه کتاب بنویس. برای تزیین به‌جای داخل حرف، حاشیه دایره را رنگ کن.

چرخ را در یک پوشه نگه دار تا عقربه‌اش تا نخورد. اگر می‌خواهی کاردستی را همراه دفترت به مدرسه ببری، ایده‌های تزیین دفتر مشق برای هماهنگ‌کردن رنگ‌ها هم به کارت می‌آیند. هر بار چند دقیقه بازی با نشانه‌های همان درس کافی است؛ لازم نیست همه کارت‌ها را در یک نوبت تمام کنی.

منابع: Tinkerer Box، آموزش Alphabet Spinner؛ Craftulate، راهنمای Paper Plate Spinner؛ فعالیت‌های فارسی و مثال‌ها: تحریریه پرشین وی.