فریز تخمک را در چه سنی انجام دهیم؟ نکاتی که قبل از تصمیم باید بدانید

فریز تخمک یا انجماد تخمک یکی از روش‌های حفظ باروری است که به فرد امکان می‌دهد تخمک‌های خود را در سن فعلی ذخیره کند تا در صورت نیاز در سال‌های آینده از آنها در درمان‌های کمک‌باروری استفاده شود.

یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها درباره این روش این است که بهترین سن فریز تخمک چه زمانی است و آیا انجام آن قبل یا بعد از ۳۵ سالگی تفاوتی ایجاد می‌کند؟ هزینه فریز تخمک نیز سؤال مهم دیگری است که پاسخ آن به عوامل مختلفی بستگی دارد.

فریز تخمک؛ بهترین سن فریز تخمک چه سنی است؟

به طور کلی هرچه تخمک‌ها در سن پایین‌تری منجمد شوند، احتمال برخورداری از تعداد و کیفیت مناسب‌تری از تخمک‌ها بیشتر است. کیفیت و تعداد تخمک‌ها با افزایش سن کاهش پیدا می‌کند و این روند معمولاً پس از میانه دهه ۳۰ زندگی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

متخصصان معمولاً انجام فریز تخمک در سنین پایین‌تر و به‌ویژه پیش از ۳۵ سالگی را از نظر کیفیت تخمک مطلوب‌تر می‌دانند.

با این حال نمی‌توان یک سن مشخص را به عنوان بهترین زمان برای همه افراد تعیین کرد. انجمن پزشکی تولیدمثل آمریکا نیز اعلام می‌کند که شواهد موجود برای معرفی یک سن واحد به عنوان سن بهینه فریز تخمک کافی نیست و شرایط هر فرد باید جداگانه بررسی شود.

چرا سن هنگام فریز تخمک اهمیت دارد؟

نکته مهم این است که برای شانس آینده، سن فرد در زمان برداشت و فریز تخمک اهمیت زیادی دارد.

با افزایش سن، علاوه بر کاهش ذخیره تخمدان، احتمال تغییرات کروموزومی در تخمک‌ها نیز بیشتر می‌شود. به همین دلیل ممکن است در سنین بالاتر برای جمع‌آوری تعداد مناسب تخمک به بیش از یک دوره تحریک تخمدان نیاز باشد.

سازمان HFEA بریتانیا نیز سن هنگام انجماد را یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر نتیجه استفاده از تخمک‌های فریز شده معرفی می‌کند.

آیا بعد از ۳۵ سالگی دیگر نمی‌توان تخمک فریز کرد؟

خیر. عبور از ۳۵ سالگی به این معنا نیست که فریز تخمک دیگر امکان‌پذیر یا بی‌فایده است.

اما با افزایش سن، احتمال به‌دست آوردن تعداد بیشتری تخمک با کیفیت مناسب کاهش پیدا می‌کند. بنابراین برای فردی که در اواخر دهه ۳۰ زندگی به فکر حفظ باروری افتاده است، ارزیابی تخصصی اهمیت بیشتری دارد.

پزشک می‌تواند با بررسی سن، سابقه پزشکی، سونوگرافی و آزمایش‌های مرتبط با ذخیره تخمدان، اطلاعات دقیق‌تری درباره شرایط فرد ارائه کند.

چه کسانی ممکن است فریز تخمک را بررسی کنند؟

فریز تخمک ممکن است در شرایط مختلف مطرح شود؛ از جمله زمانی که فرد قصد دارد فرزندآوری را به سال‌های آینده موکول کند یا به دلیل یک بیماری یا درمان پزشکی احتمال آسیب به باروری وجود داشته باشد.

یکی از مهم‌ترین کاربردهای پزشکی این روش مربوط به افرادی است که قرار است درمان‌هایی مانند برخی انواع شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا جراحی‌هایی را انجام دهند که ممکن است بر عملکرد تخمدان تأثیر بگذارد.

در این موارد، مشاوره درباره حفظ باروری باید در صورت امکان پیش از شروع درمان انجام شود.

فریز تخمک چگونه انجام می‌شود؟

فرآیند فریز تخمک معمولاً با ارزیابی اولیه و بررسی ذخیره تخمدان آغاز می‌شود. سپس برای رشد همزمان چند فولیکول از داروهای تحریک تخمدان استفاده می‌شود.

در طول این دوره، رشد فولیکول‌ها با سونوگرافی و در برخی موارد آزمایش خون کنترل می‌شود. پس از رسیدن فولیکول‌ها به مرحله مناسب، تخمک‌ها طی یک اقدام پزشکی برداشت می‌شوند.

تخمک‌های مناسب سپس با روش انجماد سریع یا ویتریفیکیشن منجمد و در شرایط ویژه نگهداری می‌شوند.

آیا فریز تخمک بارداری در آینده را تضمین می‌کند؟

خیر. این یکی از مهم‌ترین نکاتی است که باید پیش از اقدام دانست.

فریز تخمک می‌تواند گزینه‌های باروری آینده را افزایش دهد، اما تضمین نمی‌کند که استفاده از تخمک منجمد حتماً به بارداری یا تولد نوزاد منجر شود.

نتیجه به عوامل متعددی مانند سن هنگام فریز، تعداد تخمک‌های ذخیره‌شده، کیفیت آنها، وضعیت سلامت فرد و عملکرد آزمایشگاه بستگی دارد.

هزینه فریز تخمک در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟

برای هزینه فریز تخمک در ایران نمی‌توان یک عدد واحد و ثابت اعلام کرد؛ زیرا مراکز مختلف هزینه‌ها را به شکل متفاوت محاسبه می‌کنند.

برخی برآوردهای منتشرشده در سال ۱۴۰۵، هزینه خودِ خدمات فریز تخمک را در محدوده حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومان اعلام کرده‌اند، اما این عدد الزاماً هزینه کامل فرآیند نیست.

هزینه واقعی می‌تواند به‌طور قابل توجهی بالاتر باشد، زیرا ممکن است موارد زیر جداگانه محاسبه شوند:

• ویزیت و ارزیابی اولیه
• آزمایش‌های هورمونی و سایر آزمایش‌ها
• سونوگرافی‌های متعدد
• داروهای تحریک تخمدان
• عمل برداشت تخمک
• هزینه بیهوشی یا آرام‌بخشی
• کیت‌ها و خدمات آزمایشگاهی
• انجماد تخمک‌ها
• هزینه نگهداری سالانه

همچنین میزان داروی مورد نیاز برای تحریک تخمدان در همه افراد یکسان نیست و همین موضوع می‌تواند اختلاف قابل توجهی در هزینه نهایی ایجاد کند.

چرا درباره هزینه فریز تخمک اعداد متفاوتی می‌بینیم؟

گاهی یک مرکز فقط هزینه انجماد و نگهداری اولیه تخمک را با عنوان «هزینه فریز تخمک» اعلام می‌کند، در حالی که مرکز دیگری هزینه تحریک تخمدان، برداشت تخمک، دارو و آزمایش‌ها را نیز در برآورد خود قرار می‌دهد.

به همین دلیل مقایسه دو عدد بدون دانستن اینکه هر قیمت دقیقاً شامل چه خدماتی است می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

بهتر است پیش از شروع درمان از مرکز مورد نظر یک برآورد مکتوب شامل هزینه دارو، برداشت تخمک، فریز و نگهداری سالانه دریافت شود.

آیا بیمه هزینه فریز تخمک را پرداخت می‌کند؟

بر اساس توضیحات ارائه‌شده در گزارش همشهری آنلاین، پوشش بیمه‌ای این روش به علت انجام آن و نوع بیمه بستگی دارد.

اگر انجماد تخمک صرفاً به صورت انتخابی و برای به تعویق انداختن فرزندآوری انجام شود، بسیاری از بیمه‌ها ممکن است تمام هزینه را پوشش ندهند.

اما در مواردی که حفظ باروری به دلیل یک ضرورت پزشکی مانند درمان سرطان مطرح است، وضعیت پوشش می‌تواند متفاوت باشد.

به همین دلیل باید پیش از شروع مراحل، نوع پوشش مستقیماً از بیمه و مرکز درمان ناباروری استعلام شود.

آزمایش AMH مشخص می‌کند باید تخمک فریز کرد؟

AMH یکی از آزمایش‌هایی است که می‌تواند اطلاعاتی درباره ذخیره تخمدان ارائه دهد، اما به تنهایی نمی‌تواند کیفیت تخمک یا احتمال قطعی بارداری در آینده را مشخص کند.

بنابراین تصمیم درباره فریز تخمک نباید صرفاً بر اساس یک عدد آزمایش انجام شود و معمولاً مجموعه‌ای از اطلاعات شامل سن، سونوگرافی، سابقه پزشکی و نتایج آزمایش‌ها بررسی می‌شود.

قبل از فریز تخمک چه سوال‌هایی از پزشک بپرسیم؟

• ذخیره تخمدان من در چه وضعیتی است؟
• با توجه به سن من، انتظار می‌رود چند تخمک برداشت شود؟
• آیا ممکن است به بیش از یک سیکل نیاز داشته باشم؟
• هزینه اعلام‌شده دقیقاً شامل چه خدماتی است؟
• هزینه داروها جداگانه است یا در مبلغ نهایی قرار دارد؟
• هزینه نگهداری سالانه چقدر است؟
• مرکز مورد نظر چه تجربه‌ای در انجماد و ذوب تخمک دارد؟

جمع‌بندی؛ فریز تخمک را به تعویق نیندازیم؟

از نظر زیستی، انجام فریز تخمک در سن پایین‌تر معمولاً با کیفیت بهتر تخمک‌ها همراه است و بسیاری از متخصصان، سنین پیش از ۳۵ سالگی را زمان مناسب‌تری برای بررسی این گزینه می‌دانند.

اما این به معنای آن نیست که همه افراد باید تخمک خود را فریز کنند یا یک سن ثابت برای همه وجود دارد. شرایط فردی، وضعیت ذخیره تخمدان، برنامه آینده و علت انجام فریز باید در تصمیم‌گیری در نظر گرفته شود.

همچنین فریز تخمک نوعی تضمین برای بارداری آینده نیست؛ بلکه روشی برای حفظ بخشی از گزینه‌های باروری در آینده محسوب می‌شود.

منابع

Human Fertilisation and Embryology Authority (HFEA)

American Society for Reproductive Medicine (ASRM)

Raadina Health – Fertility Treatment Costs 1405