تمام نشانه‌هایی که خبر از دوران پیش‌یائسگی می‌دهند ؛ از تغییر پریود تا علائم کمتر شناخته‌شده

وقتی صحبت از یائسگی می‌شود، بسیاری تصور می‌کنند همه چیز با قطع ناگهانی پریود شروع می‌شود؛ در حالی که بدن ممکن است چند سال پیش از آخرین قاعدگی وارد مرحله‌ای به نام پیش‌یائسگی یا Perimenopause شود. در این دوره سطح هورمون‌های تخمدان تغییر می‌کند و مجموعه‌ای از علائم جسمی و روانی ممکن است به‌تدریج ظاهر شود.

مطالب مرتبط با «علائم پیش یائسگی»: «گرگرفتگی شایع‌ترین علامت پیش‌یائسگی نیست ؛ نتیجه جالب مطالعه روی ۱۷ هزار زن»

علائم پیش‌یائسگی در همه افراد یکسان نیست. ممکن است یک نفر فقط تغییر در نظم قاعدگی را تجربه کند و فرد دیگری همزمان با گرگرفتگی، اختلال خواب، تغییر خلق، کاهش تمرکز و دردهای عضلانی و مفصلی روبه‌رو شود.

علائم پیش یائسگی

پیش‌یائسگی دوره انتقال به یائسگی است. در این مدت تخمدان‌ها به‌تدریج عملکرد متفاوتی پیدا می‌کنند و سطح هورمون‌هایی مانند استروژن و پروژسترون دچار نوسان می‌شود.

یائسگی زمانی تأیید می‌شود که فرد برای ۱۲ ماه متوالی پریود یا لکه‌بینی نداشته باشد و علت دیگری مانند مصرف بعضی داروهای هورمونی مطرح نباشد. بنابراین نامنظم شدن پریود به تنهایی به معنای رسیدن به یائسگی نیست.

پیش یائسگی معمولا از چه سنی شروع می‌شود؟

گذار به یائسگی اغلب در سال‌های میانی زندگی اتفاق می‌افتد و بسیاری از زنان آن را در دهه ۴۰ زندگی تجربه می‌کنند. یائسگی طبیعی معمولاً بین ۴۵ تا ۵۵ سالگی رخ می‌دهد، اما زمان شروع این تغییرات در افراد مختلف متفاوت است.

اگر علائم مشابه یائسگی پیش از ۴۵ سالگی ظاهر شوند، به‌خصوص اگر پریودها بسیار نامنظم یا متوقف شده باشند، بهتر است موضوع با پزشک بررسی شود.

۱. تغییر در نظم پریود؛ یکی از اولین نشانه‌های پیش یائسگی

تغییر در الگوی قاعدگی یکی از شایع‌ترین و معمولاً اولین علائم دوران پیش‌یائسگی است.

ممکن است فاصله میان دو پریود کوتاه‌تر یا طولانی‌تر شود، بعضی ماه‌ها پریود اتفاق نیفتد یا مقدار خونریزی نسبت به گذشته کمتر یا بیشتر شود.

طول مدت پریود نیز ممکن است تغییر کند. با این حال هر نوع خونریزی غیرعادی را نباید بدون بررسی به پیش‌یائسگی نسبت داد.

۲. گرگرفتگی ناگهانی

گرگرفتگی یکی از شناخته‌شده‌ترین علائم این دوران است. فرد ممکن است ناگهان احساس گرمای شدید، به‌خصوص در صورت، گردن و قسمت بالایی بدن داشته باشد.

گاهی این احساس با تعریق، تپش قلب، سرگیجه یا احساس اضطراب همراه می‌شود و پس از آن ممکن است فرد احساس سرما کند.

۳. تعریق شبانه

گرگرفتگی می‌تواند هنگام خواب اتفاق بیفتد و باعث تعریق شبانه شود. در بعضی افراد شدت تعریق به حدی است که خواب آنها را مختل می‌کند.

تکرار این اتفاق ممکن است در طول روز باعث خستگی، کاهش تمرکز و تحریک‌پذیری شود.

۴. بی خوابی و تغییر کیفیت خواب

دیر به خواب رفتن، بیدار شدن مکرر در طول شب یا بیدار شدن زودتر از معمول از مشکلاتی است که بعضی افراد در دوره پیش‌یائسگی تجربه می‌کنند.

گرگرفتگی و تعریق شبانه نیز می‌توانند کیفیت خواب را کاهش دهند.

۵. تغییرات خلق و تحریک پذیری

نوسانات خلق، تحریک‌پذیری، احساس اضطراب یا پایین آمدن خلق ممکن است در دوران گذار به یائسگی ایجاد یا تشدید شود.

البته هر تغییر خلقی در این سن ناشی از تغییر هورمون‌ها نیست و عواملی مانند استرس، کمبود خواب و شرایط زندگی نیز می‌توانند نقش داشته باشند.

۶. مه مغزی، فراموشی و کاهش تمرکز

برخی افراد در دوران پیش‌یائسگی احساس می‌کنند تمرکز آنها مانند گذشته نیست، کلمات یا نام‌ها را دیرتر به یاد می‌آورند یا هنگام انجام چند کار همزمان دچار مشکل می‌شوند.

این حالت که گاهی با عنوان «مه مغزی» شناخته می‌شود، می‌تواند همراه با خستگی و اختلال خواب شدیدتر احساس شود.

۷. تپش قلب

احساس تندتر، قوی‌تر یا نامنظم‌تر زدن قلب ممکن است در برخی افراد در دوره پیش‌یائسگی دیده شود و گاهی همزمان با گرگرفتگی اتفاق می‌افتد.

با این حال تپش قلب دلایل متعددی دارد و اگر جدید، مکرر یا شدید باشد، نباید به‌طور خودکار به تغییرات هورمونی نسبت داده شود و بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود.

۸. سردرد یا تغییر میگرن

نوسان هورمون‌ها ممکن است باعث شود بعضی افراد تغییراتی در الگوی سردرد یا میگرن خود مشاهده کنند. ممکن است حملات در دوره‌ای بیشتر یا متفاوت از گذشته شوند.

۹. درد مفاصل و عضلات

درد، خشکی یا احساس ناراحتی در عضلات و مفاصل از دیگر علائمی است که ممکن است در دوران پیش‌یائسگی و یائسگی مشاهده شود.

البته درد مفاصل دلایل بسیار متنوعی دارد؛ بنابراین درد شدید، مداوم یا همراه با تورم باید جداگانه بررسی شود.

۱۰. تغییر وزن و شکل بدن

در سال‌های اطراف یائسگی ممکن است توزیع چربی بدن تغییر کند و تجمع چربی در ناحیه شکم بیشتر شود. کاهش توده عضلانی و تغییر در نحوه مصرف انرژی بدن نیز می‌تواند در تغییر ترکیب بدن نقش داشته باشد.

با این حال افزایش وزن فقط به هورمون‌ها مربوط نیست و تغذیه، میزان فعالیت، خواب، سن و عوامل ژنتیکی نیز اهمیت دارند.

۱۱. خشکی پوست و تغییر موها

برخی افراد خشکی یا خارش پوست و نازک‌تر شدن یا ریزش مو را در این دوران گزارش می‌کنند.

اما مشکلاتی مانند کمبود آهن، بیماری‌های تیروئیدی و عوامل دیگر نیز می‌توانند علائمی مشابه ایجاد کنند.

۱۲. خشکی و ناراحتی واژن

کاهش سطح استروژن می‌تواند با گذشت زمان باعث خشکی، سوزش، خارش یا حساس‌تر شدن بافت واژن شود. در بعضی افراد این تغییرات باعث ناراحتی در روابط زناشویی نیز می‌شود.

این دسته از علائم قابل درمان هستند و در صورت آزاردهنده بودن می‌توان درباره گزینه‌های مناسب با پزشک مشورت کرد.

۱۳. تغییر میل جنسی

میل جنسی در دوران پیش‌یائسگی ممکن است در بعضی افراد کاهش پیدا کند. تغییرات هورمونی، اختلال خواب، استرس، تغییرات خلقی و خشکی واژن می‌توانند در این موضوع نقش داشته باشند.

۱۴. تکرر ادرار و مشکلات ادراری

بعضی افراد نیاز بیشتری به ادرار کردن پیدا می‌کنند یا ممکن است هنگام خندیدن، عطسه کردن یا ورزش مقداری نشت ادرار داشته باشند.

احتمال بروز عفونت‌های ادراری نیز ممکن است در سال‌های اطراف یائسگی افزایش پیدا کند.

۱۵. احساس نفخ و تغییرات بدنی

برخی افراد در این دوره متوجه تغییراتی مانند نفخ، احتباس مایعات یا تغییر در شکل بدن می‌شوند. این علائم اختصاصی پیش‌یائسگی نیستند و در صورت شدید یا مداوم بودن باید علت‌های دیگر نیز بررسی شوند.

آیا برای تشخیص پیش یائسگی آزمایش لازم است؟

در بسیاری از افراد بالای ۴۵ سال، پزشک می‌تواند بر اساس سن، تغییرات قاعدگی و علائم بالینی به پیش‌یائسگی مشکوک شود و آزمایش هورمونی روتین همیشه ضروری نیست.

سطح هورمون‌ها در دوران پیش‌یائسگی ممکن است مرتب نوسان کند؛ به همین دلیل یک آزمایش منفرد لزوماً تصویر کاملی از شرایط فرد ارائه نمی‌دهد.

اگر علائم در سن پایین‌تر ایجاد شوند یا پزشک به بیماری دیگری مانند اختلال تیروئید مشکوک باشد، ممکن است بررسی‌های بیشتری درخواست شود.

چه خونریزی‌هایی را نباید فقط به پیش یائسگی نسبت داد؟

هرچند تغییر پریود در این دوران شایع است، بعضی الگوهای خونریزی نیاز به بررسی پزشکی دارند؛ از جمله:

• خونریزی بسیار شدید
• پریودهایی که بسیار نزدیک به یکدیگر اتفاق می‌افتند
• خونریزی یا لکه‌بینی بین دو پریود
• خونریزی پس از رابطه زناشویی
• خونریزی‌هایی که بیشتر از حدود یک هفته ادامه پیدا می‌کنند
• هرگونه خونریزی پس از گذشت ۱۲ ماه کامل بدون پریود

خونریزی پس از یائسگی باید حتی اگر فقط یک بار و بسیار کم اتفاق افتاده باشد، توسط پزشک بررسی شود.

آیا هنوز در دوران پیش یائسگی احتمال بارداری وجود دارد؟

بله. تا زمانی که یائسگی کامل رخ نداده است، تخمک‌گذاری ممکن است همچنان به صورت نامنظم اتفاق بیفتد و احتمال بارداری کاملاً از بین نرفته است.

بنابراین نامنظم شدن یا کم شدن پریود به تنهایی به معنی از بین رفتن امکان بارداری نیست.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر علائم پیش‌یائسگی کیفیت خواب، فعالیت روزانه یا سلامت روان را به شکل قابل توجهی تحت تأثیر قرار داده‌اند، مراجعه به پزشک می‌تواند کمک‌کننده باشد؛ زیرا برای بسیاری از این علائم روش‌های درمانی مختلفی وجود دارد.

همچنین اگر علائم پیش از ۴۵ سالگی شروع شده‌اند، پریود به شکل غیرمنتظره متوقف شده، خونریزی غیرعادی وجود دارد یا تپش قلب و سایر علائم جدید و مداوم ایجاد شده‌اند، بهتر است علت دقیق بررسی شود.

پیش یائسگی برای همه یکسان نیست

نکته مهم این است که وجود تمام این نشانه‌ها برای تشخیص پیش‌یائسگی ضروری نیست. برخی افراد تقریباً هیچ علامت آزاردهنده‌ای ندارند، در حالی که بعضی دیگر چند علامت را همزمان تجربه می‌کنند.

حتی نوع و شدت علائم نیز می‌تواند در طول زمان تغییر کند. به همین دلیل بهتر است مجموعه علائم، سن و تغییرات قاعدگی در کنار یکدیگر ارزیابی شوند و هر علامت جدیدی به صورت خودکار به یائسگی نسبت داده نشود.

منابع :

National Health Service (NHS) – Symptoms of menopause and perimenopause

National Institute on Aging (NIA) – What Is Menopause?

National Health Service (NHS) – What are menopause and perimenopause?