علت شیوع بیشتر ام‌اس در زنان ؛ چرا زنان بیشتر ام اس می گیرند ؟

علت شیوع ام اس در زنان یکی از مهم‌ترین پرسش‌های بی‌پاسخ در حوزه بیماری‌های خودایمنی عصبی بوده است. از ۲.۹ میلیون نفری که در سراسر جهان با بیماری ام‌اس دست و پنجه نرم می‌کنند، حدود سه‌چهارم آنها زن هستند. اکنون محققان دانشگاه کلرادو در یک مطالعه جدید، سرنخ‌هایی از تفاوت قابل توجه بین دو جنسیت پیدا کرده‌اند که می‌تواند به توضیح دلیل این نابرابری کمک کند.

این یافته‌ها که بر اساس نمونه‌های مایع مغزی نخاعی ۶ شرکت‌کننده (سه زن مبتلا به ام‌اس و سه زن سالم) انجام شده، مقدماتی هستند اما می‌توانند مسیر را برای درک بهتر پیشرفت بیماری در زنان و طراحی درمان‌های شخصی‌تر هموار سازند.

علت شیوع ام اس در زنان ؛ کشف پروتئین‌های کلیدی

مایع مغزی نخاعی (CSF) مایع شفافی است که مغز و نخاع را احاطه کرده و از آنها محافظت می‌کند. تغییرات در ترکیب پروتئین‌های آن می‌تواند بینش ارزشمندی درباره بیماری‌های عصبی ارائه دهد. در این مطالعه، محققان بیش از ۱۰۰ پروتئین مایع مغزی نخاعی را شناسایی کردند که در بیماران زن مبتلا به ام‌اس در سطوح بالاتر یا پایین‌تری نسبت به زنان هم‌سن بدون ام‌اس بود.

کیمبرلی بروس، متخصص غدد درون‌ریز و یکی از نویسندگان این پژوهش، می‌گوید: «بسیاری از بیماری‌های عصبی و نورودژنراتیو تفاوت‌های جنسیتی را نشان می‌دهند. اگر تفاوت‌های جنسیتی را با جزئیات بیشتری درک کنیم، احتمالاً می‌توانیم چیزهای زیادی در مورد مکانیسم‌های اساسی ایجاد این بیماری‌ها بیاموزیم.»

📊 جدول یافته‌های کلیدی مطالعه پروتئین‌های مایع مغزی نخاعی

🧪 پروتئین‌های مرتبط با التهاب و ترمیم عصبی

در میان پروتئین‌هایی که در زنان مبتلا به ام‌اس در سطوح بالاتری بودند، پروتئین‌های مرتبط با فعالیت سلول‌های ایمنی مانند میکروگلیا (مسئول پاکسازی ضایعات سلولی) و ماکروفاژها (برای از بین بردن سلول‌های مضر) جای داشتند. در مقابل، چندین پروتئین که با ام‌اس کاهش یافتند، با فرآیند نوروژنز (تولید نورون‌های جدید) و عملکرد نورون‌های موجود مرتبط هستند. این یافته نشان می‌دهد که ام‌اس به طور مستقیم بر توانایی مغز در ترمیم خود تأثیر می‌گذارد.

🔄 نقش هورمون‌های جنسی در تشدید خطر

محققان تأکید می‌کنند که هورمون‌ها نقش مهمی دارند، به ویژه برای زنان در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ زندگی. این گروه سنی دقیقاً همان دوره‌ای است که زنان سه برابر مردان به ام‌اس مبتلا می‌شوند و با تغییراتی مانند بارداری و چرخه‌های قاعدگی همراه است. یکی از پروتئین‌های افزایش‌یافته در این مطالعه، \u200cگلوبولین متصل‌شونده به هورمون جنسی (SHBG) بود که به استروژن و تستوسترون متصل می‌شود. جذب بیش از حد این هورمون‌ها توسط SHBG، مقدار کمتری از آنها را در دسترس سلول‌ها و بافت‌ها قرار می‌دهد و از آنجایی که هورمون‌های جنسی بر فعالیت ایمنی تأثیر می‌گذارند، این مکانیسم می‌تواند تفاوت جنسیتی در شیوع ام‌اس را تبیین کند.

🔬 مسیرهای آینده؛ درمان هدفمند و شخصی‌سازی شده

کیمبرلی بروس می‌گوید: «عوامل متمایز زیادی وجود دارد که در خطر ابتلا به ام‌اس نقش دارند. ما به درمان‌های مختلفی نیاز داریم که این عوامل متنوع را برای مراقبت کلی بهتر و شخصی‌تر هدف قرار دهند.» این پژوهش که در مجله IBRO Neuroscience Reports منتشر شده، اگرچه بر روی گروه کوچکی انجام شده، اما پتانسیل بالایی برای گسترش تحقیقات بر روی گروه‌های بزرگتر و در نهایت توسعه نشانگرهای زیستی برای ردیابی فعالیت بیماری یا آزمایش درمان‌های جدید را فراهم می‌کند.

❓ سوالات متداول درباره علت شیوع ام‌اس در زنان

💡 جمع‌بندی

علت شیوع بیشتر ام‌اس در زنان با کشف جدید پروتئین‌های مایع مغزی نخاعی گامی به جلو برداشت. شناسایی ۷۲ پروتئین مرتبط با التهاب و ۴۶ پروتئین مرتبط با ترمیم عصبی، همراه با نقش کلیدی هورمون SHBG، پنجره جدیدی را به روی درمان‌های شخصی‌سازی شده باز می‌کند. هرچند این یافته‌ها هنوز در مراحل اولیه هستند، اما امیدها را برای توسعه نشانگرهای زیستی و داروهای هدفمند در آینده افزایش داده‌اند.