ارتباط ویتامین B12 با سرطان | سطح بالا و پایین چه خطری دارد؟ + جزئیات مطالعات

ارتباط ویتامین B12 با سرطان یکی از موضوعات پیچیده و بحث‌برانگیز در تحقیقات پزشکی است. ویتامین B12 (کوبالامین) برای عملکرد صحیح بدن ضروری است و کمبود آن باعث خستگی مداوم و اختلال شناختی می‌شود. اما مطالعات اخیر نشان داده‌اند که هم سطوح غیرطبیعی پایین و هم سطوح غیرطبیعی بالای B12 در خون با برخی سرطان‌ها مرتبط است.

مطالب مرتبط با «ارتباط ویتامین B12 با سرطان»: «ارتباط ویتامین B12 با سرطان؛ آیا بالا بودن B12 خطر سرطان را افزایش می‌دهد؟» و «ارتباط بیماری های روانی و سرطان: بررسی علمی خطرات و عوامل موثر»

ویتامین B12 چیست و چه نقشی در بدن دارد؟

B12 یا کوبالامین، ویتامینی است که هیچ حیوانی نمی‌تواند بدون آن زندگی کند. این ویتامین به ساخت DNA و میلین که از اعصاب ما محافظت می‌کند، کمک می‌کند و برای بلوغ گلبول‌های قرمز خون و همچنین فرآیندهایی که شامل اسیدهای چرب و آمینه می‌شوند، حیاتی است.

از آنجایی که گیاهان به B12 نیاز ندارند یا آن را نمی‌سازند، این ویتامین فقط به طور طبیعی در محصولات غذایی مشتق شده از حیوانات یافت می‌شود و افرادی که رژیم غذایی گیاهی دارند یا مواد مغذی را به خوبی جذب نمی‌کنند، اغلب با کمبود آن دست و پنجه نرم می‌کنند.

ارتباط سطوح غیرطبیعی B12 با سرطان

نقش ویتامین B12 در سنتز و تثبیت DNA، دانشمندان را به بررسی ارتباط آن با سرطان سوق داده است. سرطان با آسیب به DNA شروع می‌شود و تصور می‌شود کمبود شدید B12 به طور غیرمستقیم در فرآیندهایی که سلول‌ها برای کپی و ترمیم DNA استفاده می‌کنند، اختلال ایجاد می‌کند.

تحقیقات در مورد این ارتباط، برخی از محققان را به این نتیجه رسانده است که حفظ سطح سالم B12 می‌تواند به محافظت از سلول‌ها در برابر انواع بی‌ثباتی ژنتیکی مرتبط با سرطان کمک کند. اما مطالعات دیگر، ارتباطی بین سطوح غیرمعمول بالای B12 در خون و سرطان ریه نشان داده‌اند.

بنابراین، هم سطوح غیرطبیعی پایین و هم سطوح غیرطبیعی بالای B12 در موارد سرطان در مطالعات متعدد در سراسر جهان نشان داده شده است.

آیا مصرف زیاد B12 باعث سرطان می‌شود؟

پاسخ کوتاه: هنوز شواهد محکمی برای این ادعا وجود ندارد. یکی از پیچیدگی‌های اصلی این است که محققان اغلب دو چیز متفاوت را اندازه‌گیری می‌کنند: اینکه افراد چقدر ویتامین B12 مصرف می‌کنند و اینکه چه مقدار از این ویتامین در خون آنها در گردش است. این دو لزوماً یکسان نیستند، زیرا سطح ویتامین B12 خون نه تنها تحت تأثیر رژیم غذایی، بلکه تحت تأثیر نحوه ذخیره، استفاده و انتقال ویتامین توسط بدن نیز قرار می‌گیرد.

نتایج مهم‌ترین مطالعات انجام شده

🔹 مطالعه ۲۰۲۶ روی بیش از ۳۷ هزار بیمار مبتلا به سرطان روده بزرگ

این مطالعه نشان داد افرادی که سطح ویتامین B12 بسیار بالایی داشتند، بقای بسیار بدتری داشتند، اما از اثبات یک ارتباط علیتی خودداری کرد و در عوض اظهار داشت که ویتامین B12 ممکن است به عنوان یک نشانگر زیستی برای بیماری تهاجمی عمل کند.

🔹 بررسی ۲۰۲۲ از مطالعات انسانی

این بررسی به این نتیجه رسید که برخلاف ارتباطات مکرر بین سطح غیرطبیعی ویتامین B12 و بیماری، هنوز شواهد محکمی مبنی بر اینکه مصرف زیاد ویتامین B12، سطح بالای ویتامین B12 یا مکمل‌ها مستقیماً باعث سرطان می‌شوند، وجود ندارد.

🔹 مطالعه ۲۰۲۴ روی ۳۷۵۸ بیمار سرطانی در ویتنام

این مطالعه، میزان مصرف ویتامین B12 در رژیم غذایی را در بین موارد سرطان و ۲۹۹۵ فرد بدون سرطان مقایسه کرد. نتایج، یک ارتباط U شکل را نشان داد؛ افرادی که هم مصرف غیرمعمول کم و هم مصرف غیرمعمول زیاد داشتند، در مقایسه با افراد در محدوده متوسط، خطر کلی سرطان بالاتری را نشان دادند.

محدودیت این مطالعه: گروهی که بیشترین میزان مصرف B12 را داشتند، به طور متوسط فقط حدود ۲.۹۷ میکروگرم ویتامین B12 در روز مصرف می‌کردند که به طور چشمگیری بالاتر از توصیه‌های استاندارد تغذیه‌ای (۲.۴ تا ۲.۸ میکروگرم در روز) نیست.

جدول خلاصه ارتباط ویتامین B12 با سرطان

نتیجه‌گیری نهایی؛ چه مقدار B12 مصرف کنیم؟

با وجود تناقضات در تحقیقات گسترده‌تر، ارتباط بین سرطان و ویتامین B12 همچنان نامشخص است و محققان هنوز در تلاشند تا مشخص کنند که آیا این ویتامین در ایجاد بیماری نقش دارد، نتیجه آن است یا هر دو.

با این حال، یک چیز واضح به نظر می‌رسد: مانند بسیاری از موارد در زندگی، مصرف بیش از حد یا خیلی کم ویتامین B12 ممکن است باعث بروز مشکلاتی شود. توصیه متخصصان این است که در محدوده درست و مناسب قرار بگیرید و پیش از مصرف مکمل‌ها با پزشک مشورت کنید.

توصیه استاندارد تغذیه‌ای: ۲.۴ تا ۲.۸ میکروگرم ویتامین B12 در روز برای افراد بالغ.

جمع‌بندی

ارتباط ویتامین B12 با سرطان پیچیده و هنوز به طور کامل درک نشده است. هم کمبود شدید و هم سطح بسیار بالای این ویتامین در خون با برخی سرطان‌ها مرتبط بوده، اما شواهد کافی برای اثبات اینکه مصرف زیاد B12 مستقیماً باعث سرطان می‌شود وجود ندارد. افزایش سطح B12 در خون ممکن است نشانه یا عارضه جانبی بیماری باشد، نه عامل ایجاد آن. بهترین راهکار، حفظ تعادل و دریافت مقدار استاندارد توصیه‌شده (۲.۴ تا ۲.۸ میکروگرم در روز) تحت نظر پزشک است.