۴ کاردستی حیوانات اهلی و وحشی کلاس اول؛ از مرغ کاغذی تا شیر یال‌دار
برای کاردستی حیوانات اهلی و وحشی کلاس اول یک مشت پنبه و چند تکه کاغذ رنگی روی میز بگذار. با پنبه یک گوسفند پشمالو می‌سازی و با سه مثلث یک روباه گوش‌تیز! دو مدل دیگر هم داریم: مرغی که بدنش از یک دایره درست می‌شود و شیری که برای یالش نوار کاغذ می‌خواهد. در این آموزش پرشین وی می‌توانی فقط حیوان محبوبت را بسازی یا با دوستت یک جفت اهلی و وحشی برای کلاس آماده کنی.
کدام حیوان را بسازم؟
اگر معلم گفته یک حیوان از هر گروه بیاور، گوسفند و روباه جفت خوبی هستند. هر دو تخت هستند و راحت توی یک پوشه جا می‌گیرند. اگر دوست داری روی میز معلم یک نمایش کوچک اجرا کنی، مرغ کاغذی را انتخاب کن. برای کار گروهی هم شیر بشقابی مناسب است: یک نفر نوارهای یال را آماده می‌کند و یکی آن‌ها را دور صورت می‌چیند.
دو کارت کاغذی کوچک کنار بگذار. روی یکی با کمک بزرگ‌تر بنویس «اهلی» و روی دیگری «وحشی». آدم‌ها نسل‌های زیادی از گوسفند و مرغ اهلی نگهداری کرده‌اند. روباه و شیر جانوران وحشی‌اند. «وحشی» یعنی اهلی نشده؛ قرار نیست حتماً عصبانی باشد! حتی اگر یک روباه آرام کنار جاده ببینی، باز هم جایش در گروه حیوانات وحشی است. برای این بازی فقط از نمونه‌های کاغذی استفاده می‌کنیم.
۱. گوسفند پنبه‌ای؛ اول پاها، بعد پشم!
یک تکه مقوای سبز تقریباً به اندازه نصف برگه دفتر بردار. وسطش با مداد یک بیضی کم‌رنگ به اندازه کف دستت بکش. سمت راست بیضی برای سر جا بگذار و پایینش برای پاها. چهار نوار کوتاه از کاغذ تیره درست کن. آن‌ها را روی مقوا بچین، طوری که بالای هر نوار کمی داخل بیضی برود. پایین نوارها را نگاه کن؛ دوست داری گوسفندت ایستاده باشد یا یک پایش جلوتر باشد؟ حالا پاها را بچسبان.
چند تکه پنبه را با نوک انگشت گرد کن. روی بخشی از بیضی چند نقطه چسب سفید بزن و پنبه‌ها را همان‌جا بنشان. همه صفحه را یک‌باره چسب نزن، چون ممکن است تا رسیدن به آخر کار خشک شود. یک بیضی کوچک تیره برای صورت و دو تکه باریک برای گوش‌ها آماده کن. صورت را نزدیک لبه بدن بچسبان، جایی که گوش‌ها زیر پنبه گم نشوند. دو تکه کاغذ سفید و دو نقطه مدادی هم برای چشم‌ها کافی است.
پنبه نداری؟ کاغذ سفید نازک را با دست به تکه‌های کوچک تقسیم کن. هر تکه را کمی مچاله کن و به جای پنبه بچسبان. اگر مقوا با وزن پنبه خم شد، پشتش یک تکه جعبه تمیز بچسبان. زیر پاها چند خط سبز مثل علف بکش. وقتی چسب خشک شد، گوسفند را کنار کارت «اهلی» بگذار و بگو: «گوسفند من چهار پا دارد و بدنش پشمالوست.» برای شمردن پاهای دو گوسفند می‌توانی از چوب‌های شمارش کلاس اول هم کمک بگیری.
۲. مرغ کاغذی با یک دایره تاخورده
یک کاسه کوچک را برعکس روی کاغذ سفید بگذار و دورش خط بکش. کاسه را بردار و دایره را با قیچی نوک‌گرد ببر. اگر چرخاندن قیچی سخت است، کاغذ را آرام بچرخان یا از بزرگ‌تر کمک بگیر. دایره را طوری تا کن که دو لبه گرد درست روی هم بیفتند. با انگشت روی خط تا بکش. حالا یک نیم‌دایره داری که دو لایه دارد. سمت گردش شکم مرغ می‌شود.
برای سر، تکه‌ای سفید به شکل تخم‌مرغ ببر. سر را نزدیک یک گوشه بدن بگذار و کمی از پایین آن را بین دو لایه بچسبان. یک مثلث زرد کوچک برای نوک بساز. روی کاغذ قرمز سه برآمدگی کنار هم مثل یک ابر کوچک بکش و تاج را بالای سر بچسبان. برای بال، نیم‌دایره کوچک‌تری لازم داری. تنها لبه بالایی بال را چسب بزن تا پایینش کمی از بدن فاصله بگیرد. چشم را با مداد مشکی بکش.
مرغت را روی میز امتحان کن. دو لایه بدن را کمی از هم باز کن. اگر به طرف سر می‌افتد، سر را کوچک‌تر بساز یا یک دم کاغذی کوتاه به سمت دیگر اضافه کن. دو پای زرد پهن هم می‌توانند زیر بدن جا بگیرند. اگر می‌خواهی کار را در دفتر بچسبانی، یک طرف بدن کافی است؛ طرف دیگر را آزاد بگذار تا مثل دریچه بالا برود. زیر دریچه یک تخم‌مرغ بکش تا دوستت پیدایش کند.
۳. روباه مثلثی؛ نوک صورتش را پیدا کن
یک مربع نارنجی به اندازه یک دستمال کاغذی کوچک بردار. دو گوشه روبه‌رو را روی هم بگذار. کاغذ را باز کن و از روی خط تا ببر. حالا دو مثلث داری. یکی را برای صورت نگه دار و دیگری را از وسط به دو مثلث کوچک‌تر تقسیم کن. اگر می‌خواهی شکل‌ها را بهتر بشناسی، نمونه‌های کاردستی با اشکال هندسی را ببین. قطعه‌های همین روباه هم یک بازی هندسی کوچک هستند.
مثلث بزرگ را جوری بچرخان که یک نوکش پایین باشد. دو مثلث کوچک را پشت لبه بالایی بگذار؛ این‌ها گوش‌های روباه‌اند. هنوز چسب نزن. گوش‌ها را کمی از هم دور کن و نگاه کن صورت چطور عوض می‌شود. وقتی جایشان را دوست داشتی، پایین هر گوش را بچسبان. روی کاغذ سفید دو تکه شبیه برگ بکش، یکی برای هر گونه. دو سر باریکشان نزدیک نوک پایین صورت به هم می‌رسند. یک بینی سیاه روی همان نوک بگذار و چشم‌ها را بالاتر بکش.
برای اینکه دو گونه تقریباً هم‌اندازه شوند، یک کاغذ سفید را تا کن و شکل برگ را یک بار از روی هر دو لایه ببر. وقتی دو تکه را جدا کردی، یکی را برگردان تا چپ و راست صورت مثل هم شوند. روباهت را روی یک کارت بچسبان؛ پشت کارت با کمک معلم بنویس «روباه». اگر بازی با تا کردن را دوست داشتی، در کاردستی‌های ساده با کاغذ هم می‌توانی نمونه دیگری انتخاب کنی.
۴. شیر بشقابی؛ یالش را دور صورت بچین
یک بشقاب کاغذی زرد بردار. اگر بشقاب نداری، یک دایره بزرگ از مقوای زرد ببر؛ اگر فقط کاغذ سفید داری، وسط آن را با مدادشمعی زرد کن. از کاغذ نارنجی چند نوار به پهنای دو انگشت ببر. طول هر نوار را آن‌قدر بگیر که وقتی یک سرش روی لبه بشقاب است، سر دیگرش بیرون بماند. برای شروع چهار نوار را مثل بالا، پایین، راست و چپ ساعت بچین.
حالا بین آن چهار نوار، نوارهای دیگر بگذار. لازم نیست یال شیر مرتب و یک‌اندازه باشد. چند تکه کوتاه وسط نوارهای بلند هم قشنگ می‌شود. وقتی دور صورت پُر شد، نوارها را یکی‌یکی بردار، یک سرشان را چسب بزن و سر جای خودشان برگردان. وسط بشقاب دو چشم گرد بگذار، زیرشان یک بینی و زیر بینی دو خط خمیده برای دهان بکش. برای سبیل‌ها سه خط کوتاه در هر طرف کافی است.
دوست داری یال دو رنگ باشد؟ یک نوار زرد و یک نوار نارنجی بچین و همین ترتیب را دور بشقاب ادامه بده. پیش از چسباندن از دوستت بخواه حدس بزند رنگ بعدی چیست. این همان بازی الگویابی کلاس اول است. حالا شیرت را کنار کارت «وحشی» قرار بده؛ اگر صورتش را خندان کشیده‌ای هم گروهش عوض نمی‌شود.
بازی آخر: کدام حیوان جایش عوض شده؟
گوسفند و مرغ را کنار کارت اهلی بگذار. روباه و شیر را کنار کارت وحشی بگذار. دوستت چشم‌هایش را ببندد و تو جای دو حیوان را عوض کن. وقتی چشم‌هایش را باز کرد، به جای گفتن «غلط است»، از او بخواه یکی را بردارد و توضیح بدهد چرا جایش را عوض می‌کند. اگر هنوز خواندن کارت‌ها سخت است، یک نفر اسم دو گروه را بلند بخواند. نوبت بعد چشم‌ها را تو ببند تا دوستت معما بسازد.
برای معرفی سر کلاس لازم نیست جمله‌ای را حفظ کنی. حیوانت را بالا بگیر، اسمش را بگو و به یک قسمت از آن اشاره کن: «این مرغ من است. بالش را از نیم‌دایره ساختم. مرغ اهلی است.» اگر چهار مدل را گروهی ساختید، هر نفر یکی را معرفی کند. آخر بازی بشمارید از هر گروه چند حیوان روی میز است. می‌توانید کنار هر گروه یک کارت عدد مثل نمونه‌های کاردستی اعداد کلاس اول بگذارید. برای جمع کردن هم صبر کنید چسب‌ها خشک شوند تا یال شیر به پشم گوسفند نچسبد!
منابع آموزشی
دانشنامه بریتانیکا، مدخل اهلی‌سازی؛ نشنال جئوگرافیک اجوکیشن، مدخل اهلی‌سازی. طرح کاردستی‌ها و بازی دسته‌بندی: بخش مدرسه پرشین وی.
