تاریخچه هفته دولت؛ از شهادت رجایی و باهنر تا امروز

تاریخچه هفته دولت به رویدادی تلخ اما سرنوشت‌ساز در تاریخ جمهوری اسلامی ایران بازمی‌گردد. انفجار دفتر نخست‌وزیری در هشتم شهریور سال ۱۳۶۰ و شهادت دو یار دیرین امام خمینی (ره)، یعنی شهید محمدعلی رجایی و شهید محمدجواد باهنر، نقطه عطفی در تاریخ سیاسی کشور بود. این دو شخصیت، نمونه‌ای از دولتمردان مردمی، متعهد و فداکار بودند که جان خود را در راه اعتلای اسلام و خدمت به مردم فدا کردند. نام‌گذاری هفته‌ای به نام «هفته دولت» از دوم تا هشتم شهریور، نه تنها یادبودی برای این شهیدان بزرگ است، بلکه فرصتی است برای مرور اهداف، برنامه‌ها و دستاوردهای دولت‌های مکتبی که بر پایه اصول انقلاب اسلامی بنا شده‌اند.

در این روزها، مردم ایران به یاد می‌آورند که چگونه دو رهبر شجاع، با وجود تمام تهدیدات و توطئه‌های دشمنان داخلی و خارجی، با صبر و استقامت به خدمت‌رسانی پرداختند. شهید رجایی و شهید باهنر با اخلاق نیکو، دوری از ریاکاری و تعهد عمیق به عدالت اجتماعی، الگویی بی‌بدیل برای مدیران و مسئولان کشور ایجاد کردند. بررسی تاریخچه هفته دولت به ما نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با تکیه بر ارزش‌های دینی و انقلابی، حکومتی کارآمد و مردمی را اداره کرد و مشکلات جامعه، به ویژه محرومیت را کاهش داد.

علت نام‌گذاری هفته دولت و شهادت شهیدان رجایی و باهنر

هفته دولت به مناسبت شهادت شهید محمدعلی رجایی، رئیس‌جمهور و شهید محمدجواد باهنر، نخست‌وزیر، نامگذاری شده است. این دو شهید در جریان انفجار دفتر نخست‌وزیری در تاریخ ۲۵ شهریور ۱۳۶۰ به شهادت رسیدند. شهادت این دو چهره برجسته انقلاب، ضربه سنگینی به بدنه سیاسی کشور وارد کرد، اما در عین حال، روحیه مقاومت و ایستادگی ملت ایران را دوچندان نمود. مقام معظم رهبری در این باره فرمودند که ضد انقلاب برای پیشبرد اهداف خود حاضر است چهره‌هایی به قداست رجایی و باهنر را نابود کند، اما این شهادت‌ها باعث بیداری بیشتر مردم شد.

دولت شهید رجایی، نخستین دولت و مکتبی بود که پس از حاکمیت لیبرال‌ها بر کشور، عهده‌دار امور شد. این دولت در آن دوره بحرانی، بیش‌ترین حد تلاش و کوشش را برای خدمت به اهداف مقدس انقلاب از خود نشان داد. ویژگی بارز این دولت، توجه ویژه به طبقات محروم، مبارزه با فساد و تلاش برای ایجاد عدالت اجتماعی بود. نام‌گذاری هفته دولت، فرصتی است تا مردم با فعالیت‌ها و بیان اهداف و برنامه‌های آینده دولت آشنا شوند و مسئولان نیز خود را در برابر مردم پاسخگو بدانند.

ویژگی‌های اخلاقی و مدیریتی شهیدان رجایی و باهنر

شهید باهنر، مردی بی‌تظاهر و متفکر بود که در ظاهر آرام، اندیشه‌های عمیق و انقلابی داشت. او یکی از تئوریسین‌های اصلی انقلاب اسلامی بود و نوشته‌های زیادی از خود به جای گذاشت. ارتباط نزدیک او با شهید مطهری و شهید بهشتی، نشان‌دهنده عظمت فکری و قدرت تفکر عملی او بود. از سوی دیگر، شهید رجایی با صبر و متانت خود، توانست بنی‌صدر خائن را افشا و رسوا کند. او با قبول دردها و رنج‌های قلبی، مسیر خدمت به مردم را هموار ساخت و نشان داد که یک مدیر واقعی چگونه باید با مردم ارتباط برقرار کند.

امام خمینی (ره) به مناسبت شهادت این دو شهید بزرگوار فرمودند: «ملتی که قیام کرده است در مقابل همه قدرت‌های عالم، ملتی که برای اسلام قیام کرده است، برای خدا قیام کرده است، این ملت را با ترور نمی‌شود عقب راند». این سخنان نشان می‌دهد که شهادت شهیدان رجایی و باهنر، پایان راه نبود، بلکه آغاز فصلی نوین در تاریخ انقلاب اسلامی بود. این دو شهید با هم در جبهه‌های نبرد با قدرت‌های فاسد هم جنگ و هم رزم بودند و خدا خواست که با هم از این دنیا به سوی او هجرت کنند.

ارتباط دین و دولت در قرآن و اسلام

در قرآن مجید، ارتباط تنگاتنگی میان دین و دولت وجود دارد. بر اساس آیات الهی، دولت امری است که در ذات دیانت نهفته است. خداوند در قرآن مجید می‌فرماید: «خداوند مالک حکومت و دولت است و آن را به هر که بخواهد می‌دهد و از هر که بخواهد می‌گیرد». منظور از دولت در این دسته از آیات، همان دولت الهی است که جنبه حقیقی دارد و مشروعیتش ذاتی است. در اندیشه قرآنی، طبیعت جامعه بشری، نهایت کمال خود را می‌جوید و حرکت جوامع هم به همان سمت و سو است.

حضرت علی (ع) در نامه‌ای به مالک اشتر، دستورالعمل‌های دقیقی برای مدیریت جامعه اسلامی ارائه دادند. ایشان فرمودند: «تو سپرده شده، شکاری است که به چنگت افتاده است؛ خیر، امانتی برگردنت گذاشته شده و بالادست تو، از تو حفظ حقوق مردم را می‌خواهد». این سخنان نشان می‌دهد که قدرت در اسلام، امانتی است و باید با عدالت و انصاف از آن استفاده کرد. هفته دولت، فرصتی است تا عملکرد دولت‌ها که با اهداف بزرگی چون پایبندی کامل به دین خدا و اصرار بر اقامه الهی، عدالت‌طلبی، مبارزه با فساد، پاک‌دامنی، صداقت و صراحت و توجه به محرومان روی کار می‌آیند، برای مردم بیان شود.

دولت و توجه به محرومان در نظام اسلامی

در نظام اسلامی، طبقات محروم و پا برهنگان جامعه، مورد عنایت خاص دولت هستند. رفع محرومیت و دفاع از آنان در برابر قدرتمندان، وظیفه بزرگ دولت و دستگاه قضایی محسوب می‌شود. هیچ کس به خاطر تمکن مالی، قدرت آن را ندارد در امور سیاسی کشور و در مدیریت جامعه دخالت و نفوذ کند. هیچ تدبیری در جامعه، به افزایش شکاف میان فقرا و اغنیا نمی‌انجامد. پابرهنگان، حکومت اسلامی را پشتیبان و حامی خود حس کنند و برنامه‌های آن را در جهت رفاه و رفع محرومیت خود بیابند.

سوالات متداول