مکملی از خانواده ویتامین B5 برای پسوریازیس امیدوارکننده شد؛ نتیجه آزمایش روی ۲۴ بیمار

پانتتین برای پسوریازیس ممکن است در آینده به یکی از گزینه‌های کمک‌کننده به درمان این بیماری پوستی تبدیل شود. پژوهشی که ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ در مجله علمی Journal of Experimental Medicine منتشر شد، نشان می‌دهد پانتتین، مشتقی از ویتامین B5، می‌تواند از طریق تأثیر بر متابولیسم کلسترول، فعالیت بیش‌ازحد برخی سلول‌های ایمنی را کاهش دهد. در یک آزمایش بالینی اولیه با حضور ۲۴ بیمار مبتلا به پسوریازیس پلاکی، افزودن این ترکیب به درمان موضعی با بهبود بیشتر علائم همراه بود.

به گزارش پرشین وی، نکته مهم این کشف آن است که پژوهشگران تنها به بررسی اثر یک مکمل غذایی اکتفا نکرده‌اند؛ بلکه ارتباط میان متابولیسم کلسترول و فعالیت سیستم ایمنی را نیز بررسی کرده‌اند. با وجود نتایج امیدوارکننده، شواهد فعلی برای توصیه پانتتین به‌عنوان درمان معمول پسوریازیس کافی نیست.

پانتتین چیست و چه ارتباطی با ویتامین B5 دارد؟

پانتتین یا Pantethine ترکیبی مشتق از ویتامین B5 است. این ماده در مسیرهای متابولیکی بدن نقش دارد و پیش‌تر نیز به دلیل تأثیر احتمالی بر تنظیم چربی‌های خون مورد بررسی قرار گرفته است.

پژوهش جدید نشان می‌دهد نقش پانتتین ممکن است فراتر از متابولیسم چربی باشد و به تنظیم فعالیت برخی سلول‌های ایمنی نیز ارتباط پیدا کند.

پژوهشگران به‌ویژه بر سلول‌هایی به نام «سلول‌های دندریتیک» تمرکز کرده‌اند؛ سلول‌هایی که برای شناسایی عوامل خارجی و فعال کردن سایر بخش‌های سیستم ایمنی اهمیت دارند.

پسوریازیس چیست و چرا باعث التهاب پوست می‌شود؟

پسوریازیس یا بیماری صدف پوستی، یک بیماری التهابی مزمن و وابسته به عملکرد سیستم ایمنی است. در این بیماری، فرایند تولید سلول‌های پوستی سرعت بیشتری پیدا می‌کند و ممکن است پلاک‌های ضخیم، پوسته‌پوسته، ملتهب یا همراه با خارش ایجاد شود.

پسوریازیس مسری نیست و شدت و محل بروز آن در افراد مختلف تفاوت دارد. درمان معمولاً با هدف کنترل التهاب، کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی انجام می‌شود.

برای آشنایی بیشتر با این بیماری می‌توانید مقاله راه‌های کنترل بیماری پسوریازیس و زندگی با آن را مطالعه کنید.

کشف ارتباط کلسترول و التهاب پسوریازیس

یکی از یافته‌های مهم پژوهش جدید، شناسایی ارتباط میان آنزیم‌های وانین (Vanins)، پانتتین و میزان کلسترول در سلول‌های ایمنی است.

محققان مشاهده کردند که فعالیت آنزیم‌های وانین در برخی سلول‌های دندریتیک فعال‌شده افزایش پیدا می‌کند. این آنزیم‌ها پانتتین را تجزیه می‌کنند و کاهش پانتتین می‌تواند به افزایش تجمع کلسترول در ساختارهای غشایی سلول منجر شود.

در چنین شرایطی، سلول‌های دندریتیک ممکن است فعال‌تر شوند و پیام‌های التهابی بیشتری تولید کنند.

پژوهشگران دریافتند که با مهار فعالیت وانین یا افزایش پانتتین در مدل‌های آزمایشگاهی، می‌توان بخشی از این چرخه را کنترل کرد.

نکته علمی: این یافته درباره متابولیسم کلسترول در سلول‌های ایمنی است و به معنای آن نیست که کلسترول خون بالا به‌تنهایی علت پسوریازیس محسوب می‌شود.

پانتتین در آزمایش روی موش‌ها چه نتیجه‌ای داشت؟

دانشمندان برای بررسی سازوکار این ترکیب از مدل‌های آزمایشگاهی و حیوانی التهاب شبه‌پسوریازیس استفاده کردند.

در این آزمایش‌ها، کاهش فعالیت آنزیم‌های وانین با کمتر شدن التهاب پوستی همراه بود. همچنین استفاده پژوهشی از پانتتین توانست شدت نشانه‌های التهابی را در مدل‌های حیوانی کاهش دهد.

با این حال، موفقیت یک ترکیب در آزمایش‌های حیوانی به معنای اثربخشی قطعی آن در انسان نیست. به همین دلیل گروه پژوهشی مرحله بعدی را به بررسی محدود این ترکیب در بیماران اختصاص داد.

نتیجه آزمایش پانتتین روی ۲۴ بیمار مبتلا به پسوریازیس

بخش انسانی پژوهش با مشارکت ۲۴ بیمار مبتلا به پسوریازیس پلاکی انجام شد. این افراد به دو گروه تقسیم شدند و وضعیت آن‌ها به مدت ۱۲ هفته بررسی شد.

بر اساس نتایج منتشرشده، بیمارانی که پانتتین را همراه با درمان موضعی دریافت کردند، در مقایسه با گروه دیگر کاهش بیشتری در شاخص‌های شدت پسوریازیس نشان دادند.

این تفاوت به‌ویژه در میان بیمارانی قابل توجه بود که پیش از شروع مطالعه، اختلال در چربی خون داشتند.

پژوهشگران از دو شاخص PASI و PGA برای ارزیابی شدت بیماری و میزان پاسخ به درمان استفاده کردند.

آیا پانتتین درمان قطعی پسوریازیس است؟

خیر. هنوز شواهد کافی برای معرفی پانتتین به‌عنوان درمان قطعی یا جایگزین داروهای پسوریازیس وجود ندارد.

مطالعه انسانی فقط ۲۴ شرکت‌کننده داشته و در یک مرکز درمانی انجام شده است. همچنین همه بیماران درمان موضعی استاندارد دریافت می‌کردند؛ بنابراین این تحقیق نشان نمی‌دهد که پانتتین به‌تنهایی می‌تواند بیماری را کنترل کند.

گروه پژوهشی نیز تأکید کرده که این نتایج باید به‌عنوان شواهد اولیه در نظر گرفته شوند و پژوهش‌های بزرگ‌تر برای تأیید اثربخشی و ایمنی طولانی‌مدت لازم است.

درمان‌های تأییدشده پسوریازیس، بسته به شدت و نوع بیماری، می‌توانند شامل داروهای موضعی، نوردرمانی یا داروهای سیستمیک باشند.

برای مثال، داروی آسیترتین از گزینه‌هایی است که در شرایط مشخص برای بعضی بیماران مبتلا به پسوریازیس شدید تجویز می‌شود. اطلاعات بیشتر درباره آن در مطلب آشنایی با داروی آسیترتین و کاربردهای درمانی آن آمده است.

چرا مهار فعالیت سلول‌های دندریتیک اهمیت دارد؟

سلول‌های دندریتیک یکی از بخش‌های مهم سیستم ایمنی هستند. این سلول‌ها اطلاعات مربوط به عوامل خارجی را به سایر سلول‌های دفاعی منتقل می‌کنند و در فعال شدن پاسخ ایمنی نقش دارند.

اما فعالیت نامتناسب این سلول‌ها می‌تواند به تداوم التهاب کمک کند. در پسوریازیس، شبکه‌ای از سلول‌ها و پیام‌رسان‌های ایمنی باعث حفظ التهاب و تغییر رشد طبیعی سلول‌های پوست می‌شود.

پژوهش جدید پیشنهاد می‌کند که تنظیم متابولیسم کلسترول در سلول‌های دندریتیک شاید راهی برای کاهش این فعالیت بیش‌ازحد باشد.

این یافته می‌تواند موضوع تحقیقات آینده درباره بیماری‌های التهابی وابسته به سیستم ایمنی باشد، اما هنوز برای تعمیم نتیجه به بیماری‌های دیگر زود است.

آیا بیماران پسوریازیس باید مکمل پانتتین مصرف کنند؟

نتایج فعلی دلیلی برای شروع خودسرانه مصرف پانتتین نیست. در این مطالعه، پانتتین فقط به‌عنوان یک درمان کمکی در کنار داروهای تجویزشده بررسی شده و مصرف آن برای همه افراد مبتلا به پسوریازیس توصیه نشده است.

همچنین اگرچه پژوهشگران در این مطالعه کوتاه عارضه مرتبط با درمان گزارش نکردند، تعداد محدود شرکت‌کنندگان برای اطمینان از ایمنی این ترکیب در جمعیت‌های بزرگ‌تر کافی نیست.

افرادی که برای پسوریازیس دارو مصرف می‌کنند، نباید به دلیل انتشار چنین خبری درمان خود را قطع یا تغییر دهند. تصمیم درباره هر مکمل یا درمان جدید باید با نظر متخصص پوست گرفته شود.

برای کنترل پسوریازیس چه نکاتی اهمیت دارد؟

تا زمانی که تحقیقات تازه درباره پانتتین به نتایج قطعی برسند، مهم‌ترین اقدام برای بیماران پیگیری درمان تجویزشده و شناخت عواملی است که ممکن است علائم بیماری را تشدید کنند.

عواملی مانند استرس، برخی عفونت‌ها، آسیب پوستی و شرایط محیطی می‌توانند در بعضی بیماران با تشدید علائم همراه باشند.

در مطلب عوامل تشدیدکننده پسوریازیس یا بیماری صدف پوستی می‌توانید با این موضوع بیشتر آشنا شوید.

همچنین تشخیص درست اهمیت زیادی دارد؛ زیرا پوسته‌پوسته شدن، خارش و التهاب پوست همیشه به معنای پسوریازیس نیست.

برای شناخت تفاوت برخی مشکلات پوستی، مقاله آشنایی با بیماری‌های پوستی و نشانه‌های آن‌ها نیز می‌تواند مفید باشد.

خشکی پوست ممکن است خارش و ناراحتی ناشی از بیماری‌های التهابی پوست را تشدید کند. برای آشنایی بیشتر با مراقبت‌های عمومی پوست می‌توانید مطلب علت خشکی پوست و روش‌های مراقبت از آن را بخوانید.

نتیجه پژوهش جدید درباره درمان پسوریازیس

پژوهش منتشرشده در Journal of Experimental Medicine نشان می‌دهد محور متابولیکی «وانین، پانتتین و کلسترول» در تنظیم فعالیت سلول‌های ایمنی نقش دارد و ممکن است در آینده به طراحی درمان‌های تازه پسوریازیس کمک کند.

با این حال، یافته‌های فعلی هنوز مقدماتی هستند. اثربخشی احتمالی پانتتین باید در کارآزمایی‌های بالینی بزرگ‌تر، با پیگیری طولانی‌تر و بررسی دقیق ایمنی تأیید شود.

منابع: Journal of Experimental Medicine، Rockefeller University Press، PubMed، American Academy of Dermatology، همشهری آنلاین