تزیین دفتر مشق؛ ۲۰ عکس حاشیه زیبا و آموزش ۱۰ طرح ساده

تزیین دفتر مشق وقتی کاربردی است که صفحه را مرتبتر و خوشایندتر کند و جای نوشتن تکلیف را نگیرد. لازم نیست دور همه صفحهها نقاشی پیچیده بکشید؛ یک قاب نازک، دو برگ کوچک، یک ابر در بالای صفحه یا چند شکل رنگی در گوشه میتواند کافی باشد. اگر دنبال نقاشی حاشیه دفتر، کادر ساده با مداد رنگی یا طرح پاییزی هستید، در این راهنما از انتخاب ابزار تا اجرای قدمبهقدم همراهتان هستیم.
در این مجموعه پرشینوی، نمونههای تصویری دفتر کنار پیشنهادهای عملی آمدهاند. طرحها را بر اساس علاقه کودک، زمان در دسترس و مقدار تکلیف انتخاب کنید. رنگ صورتی، آبی، سبز یا هر رنگ دیگری برای هر کودکی قابل انتخاب است؛ عنوانهایی مانند تزیین دفتر دخترانه و پسرانه نباید انتخاب او را محدود کنند. پیش از شروع نیز درباره مقدار مجاز تزیین و محل آن، نظر معلم را بپرسید.
قبل از تزیین دفتر مشق، این چهار تصمیم را بگیرید
اول مشخص کنید نقاشی برای کدام قسمت است: جلد، صفحه اول یا حاشیه صفحه تکلیف. جلد و صفحه معرفی فضای بیشتری برای طراحی دارند، اما صفحه تکلیف باید خوانا بماند. دوم، حجم نوشته را در نظر بگیرید؛ برای صفحهای که قرار است پر شود، یک نقش کوچک در گوشه بهتر از قاب پهن است. سوم، یک یا دو رنگ اصلی انتخاب کنید. چهارم، تصمیم بگیرید طرح را خود کودک میکشد یا برای یک بخش به کمک نیاز دارد.
اگر کودک تازه نوشتن را یاد میگیرد، هدف را ساده کنید: مثلاً کشیدن سه دایره یا یک گل کوچک، نه تکرار یک نقاشی پیچیده در تمام صفحهها. بهتر است ابتدا یک نمونه روی کاغذ جدا بکشید. این نمونه به شما نشان میدهد طرح چقدر فضا میگیرد و آیا ابزار روی کاغذ دفتر رد میاندازد یا نه. اگر نمونه مناسب نبود، تغییرش بدهید و بعد سراغ دفتر بروید.
وسایل لازم برای نقاشی حاشیه دفتر
- مداد معمولی برای طرح اولیه کمرنگ و پاککن نرم
- مداد رنگی برای رنگآمیزی سبک و قابل کنترل
- خطکش برای قابهای صاف و تقسیم فاصلهها
- یک کاغذ باطله برای تمرین و آزمایش ابزار
- در صورت نیاز، برچسب کوچک و نازک متناسب با دفتر
ماژیک را پیش از مصرف، روی کاغذی مشابه امتحان کنید و پشت کاغذ را ببینید. اگر رنگ به پشت صفحه میرسد، برای حاشیه دفتر از مداد رنگی استفاده کنید. آبرنگ و ابزار خیس برای هر کاغذی مناسب نیستند و ممکن است ظاهر صفحه را تغییر دهند؛ در دفتر معمولی تکلیف، از شروع با رنگآمیزی خیس خودداری کنید. قرار نیست برای اجرای این ایدهها وسیله تازه و گران بخرید؛ با وسایل موجود هم میتوانید طرحی مرتب داشته باشید.
اندازه و محل حاشیه را چطور انتخاب کنیم؟
اگر دفتر خط حاشیه چاپشده دارد، همان خط را راهنما قرار دهید. نقاشی را بیرون از محدوده نوشته یا در گوشهای که معلم اجازه داده بکشید. برای پیشنهاد اندازه، یک نوار باریک حدود نیم تا یک سانتیمتر را روی کاغذ تمرین امتحان کنید؛ این عدد قانون ثابت نیست و باید با دفتر، نوع تکلیف و نظر معلم هماهنگ شود. بعضی صفحهها تنها برای یک نقش کوچک جا دارند.
در دفتر فارسی، آغاز سطر، تاریخ و عنوان درس را خالی بگذارید. در دفتر ریاضی، خانههای مورد نیاز برای محاسبه نباید زیر نقاشی قرار بگیرند. برای دفتر علوم میتوانید تنها در صفحه شروع هر درس، یک نقش کوچک مرتبط بکشید. اگر هدف، تزیین صفحه اول است، ابتدا جای نام، پایه و عنوان دفتر را مشخص کنید و طراحی را دور همین اطلاعات انجام دهید تا خواندن آنها آسان بماند.
| طرح پیشنهادی | زمان تقریبی تمرین | ابزار ساده | محل مناسب |
|---|---|---|---|
| خط و نقطه | ۲ تا ۵ دقیقه | خطکش و یک مداد رنگی | حاشیه باریک |
| دو پروانه | ۵ تا ۱۰ دقیقه | مداد و دو رنگ | گوشه یا یک سمت صفحه |
| برگ پاییزی | ۵ تا ۱۰ دقیقه | مداد و سه رنگ | گوشه پایین |
| ابر و آویز | ۵ تا ۱۰ دقیقه | مداد و رنگ آبی کمرنگ | بالای صفحه |
| قاب هندسی | ۵ تا ۱۰ دقیقه | خطکش و مداد رنگی | حاشیه صفحه معرفی |
زمانهای جدول فقط برآورد پیشنهادیاند؛ سرعت و حوصله کودک متفاوت است. لازم نیست در زمان مشخصی کار را تمام کند. اگر تزیین به کار طولانی تبدیل شد، تعداد شکلها را کمتر کنید یا ادامه طرح را به صفحه اول دفتر محدود کنید. انجام تکلیف و داشتن زمانی برای استراحت باید در برنامه باقی بماند.
آموزش ۱۰ طرح ساده برای تزیین دفتر مشق
۱. حاشیه خط و نقطه
با خطکش یک خط نازک در قسمت مجاز حاشیه بکشید. کنار آن با فاصلههای تقریباً برابر، نقطههای کوچک بگذارید. ابتدا فقط یک رنگ استفاده کنید تا نظم طرح دیده شود. اگر میخواهید دو رنگ داشته باشید، یک ترتیب مشخص انتخاب کنید؛ مثلاً دو نقطه آبی و یک نقطه سبز، و همین ترتیب را ادامه دهید. در گوشهها فاصله را کمی تنظیم کنید تا آخرین نقطه به نوشتهها نزدیک نشود.
برای نسخه سریع این طرح، خط را حذف کنید و فقط سه یا چهار نقطه در دو گوشه بگذارید. این انتخاب برای صفحهای که تکلیف زیادی دارد مناسبتر است. نقطهها را با فشار زیاد نکشید؛ روی کاغذ تمرین ببینید کدام فشار رنگ دلخواه را میدهد. اگر فاصلهها دقیقاً یکسان نشد، لازم نیست همه صفحه را پاک کنید؛ طرح ساده قرار است قابل اجرا باشد.
۲. قاب دوخطی کمرنگ
یک مستطیل نازک در محدوده مجاز بکشید و خط دوم را نزدیک آن قرار دهید. لازم نیست هر چهار سمت بسته باشند؛ میتوانید یک ضلع را باز بگذارید یا در گوشه پایین، جای یک گل کوچک ایجاد کنید. دو خط را با دو رنگ نزدیک به هم، مانند آبی و سبز روشن، رنگ کنید. پیش از پررنگ کردن، مطمئن شوید کادر وارد سطرهای تکلیف نشده است.
این طرح برای صفحه اول دفتر نیز قابل استفاده است. در مرکز، اطلاعات لازم را بنویسید و فقط بالای قاب یک نقش کوچک اضافه کنید. اگر کودک کار با خطکش را دشوار میداند، بزرگتر میتواند ابتدا دو نقطه راهنما بگذارد و کودک خط را کامل کند. کمک را به همان بخش مورد نیاز محدود کنید تا انتخاب رنگ و اجرای باقی کار با خود او باشد.
۳. گل کوچک در گوشه
یک دایره کوچک برای مرکز گل بکشید و دور آن پنج یا شش بیضی ساده قرار دهید. ساقه را کوتاه و با یک خط نرم رسم کنید و یک برگ در کنار آن بگذارید. برای خلوت ماندن صفحه، اندازه گل را پیش از رنگآمیزی بررسی کنید. تنها مرکز و لبه گلبرگها را رنگ کنید و باقی را روشن بگذارید؛ لازم نیست تمام شکل با رنگ تیره پر شود.
اگر قرار است گل در چند صفحه تکرار شود، یک نمونه کوچک روی کاغذ جدا نگه دارید. هر بار اندازه تقریبی را از روی آن ببینید، اما از کودک نخواهید کپی کاملاً یکسان بسازد. میتواند جهت برگ یا رنگ مرکز را تغییر دهد. برای طرح حاشیهای، بهجای یک گل بزرگ، دو گل کوچک با فاصله بکشید و فضای میان آنها را خالی نگه دارید.
۴. دو پروانه ساده
بدن پروانه را با یک بیضی باریک بکشید. در دو طرف آن، بالهایی شبیه دو قلب یا دو بیضی جفت قرار دهید و دو شاخک کوتاه اضافه کنید. با دو رنگ، بخش بالایی و پایینی بالها را مشخص کنید. پروانه دوم میتواند کوچکتر باشد و کمی بالاتر قرار بگیرد؛ این اختلاف اندازه، بدون نیاز به جزئیات زیاد، طرح را متنوع میکند.
اگر کودک به پروانه علاقه دارد، میتوانید در زمانی جدا از تکلیف، پروانه کاغذی با بالهای آکاردئونی بسازید. نمونه کاغذی را داخل صفحه تکلیف نچسبانید اگر دفتر بهخوبی بسته نمیشود؛ میتواند روی کارت یا کنار محل مطالعه قرار بگیرد. نقاشی دوبعدی همان پروانه برای حاشیه دفتر، سبکتر و سادهتر خواهد بود.
۵. ابر بالای صفحه
با چند قوس پیوسته، یک ابر کوچک نزدیک گوشه بالای صفحه رسم کنید. زیر آن دو یا سه خط کوتاه بکشید و در پایان هر خط، یک دایره یا برگ کوچک قرار دهید. ارتفاع آویزها را طوری انتخاب کنید که به عنوان و تاریخ نرسند. لبه ابر را آبی روشن و داخل آن را سفید بگذارید تا بالای صفحه تیره و سنگین نشود.
اگر فضای بالای صفحه کم است، تنها خود ابر را بکشید و آویزها را حذف کنید. برای تنوع، میتوانید دو ابر کوچک بهجای یک ابر بزرگ داشته باشید. این طرح از قوسهای ساده تشکیل میشود و نیازی به پاک کردن مداوم ندارد؛ اگر یک قوس بزرگتر شد، شکل ابر همچنان قابل قبول است. پیش از اجرای نهایی، اندازه را روی کاغذ تمرین مشخص کنید.
۶. برگهای پاییزی
یک خط کوتاه برای رگبرگ اصلی بکشید و در دو طرف آن شکل برگ را با خط نرم ببندید. یک برگ زرد، یک برگ نارنجی و یک برگ سبز روشن، ترکیب سادهای برای گوشه دفتر میسازند. بهجای رنگ کردن همه زمینه، تنها خود برگها را رنگ کنید. اگر طرح افرا دشوار است، از برگ بیضی شروع کنید؛ سادهتر بودن شکل، مانع پاییزی شدن آن نیست.
برای نسخه حاشیهای، یک شاخه کوتاه رسم کنید و برگها را با فاصله روی آن قرار دهید. بهتر است شاخه را در یک سمت صفحه نگه دارید تا صفحه شلوغ نشود. اگر کودک رنگ دیگری دوست دارد، همان را انتخاب کند. طرحهای پاییزی این مجموعه نمونهاند و لازم نیست رنگ یا اندازه آنها بدون تغییر تکرار شود.
۷. حاشیه مدادهای رنگی
برای هر مداد، یک مستطیل باریک بکشید و در انتهای آن یک مثلث کوچک قرار دهید. دو خط داخل مستطیل، بدنه مداد را مشخص میکند. سه مداد کوتاه با جهتهای کمی متفاوت در گوشه پایین کافی است. نوکها را تیره و بدنهها را با رنگهای انتخابی کودک رنگ کنید. مدادهای بلند در کنار همه سطرها ممکن است فضای زیادی بگیرند؛ ابتدا نمونه کوتاه را امتحان کنید.
برای صفحه معرفی دفتر، میتوانید یک مداد در کنار نام درس بکشید. در دفتر ریاضی، یک خطکش کوچک نقاشیشده هم میتواند به طرح اضافه شود، اما نوشته روی آن را بسیار ساده نگه دارید. اگر هدف تزیین سریع است، فقط یک مداد و دو نقطه رنگی بکشید. تعداد کم شکلها، کنترل اندازه و فاصله را آسانتر میکند.
۸. قاب مثلثی یا مربعی
یک خط کمرنگ راهنما در حاشیه بکشید. روی آن چند مثلث یا مربع کوچک با فاصله ثابت رسم کنید. برای رنگ، ترتیب دو رنگ را تکرار کنید؛ مثلاً یک مربع آبی، یک مربع سبز. موزه هنر مدرن نیویورک در فعالیت آموزشی الگو، تکرار رنگها، شکلها یا خطها با ترتیب مشخص را توضیح میدهد. در دفتر میتوان همین ایده را در یک نوار باریک اجرا کرد.
قبل از ادامه حاشیه، سه شکل نخست را نگاه کنید و ببینید ترتیب مورد نظرتان روشن است یا نه. اگر شکلها بزرگ شدهاند، همانجا اندازه را کمتر کنید. بهتر است الگو فقط در یک یا دو ضلع باشد؛ قاب چهارطرفه با شکلهای پهن برای هر صفحه مناسب نیست. از این تمرین میتوانید برای گفتوگو درباره شکلهای هندسی استفاده کنید، بدون اینکه تزیین به یک تکلیف اضافه تبدیل شود.
۹. ماهیهای کوچک رنگی
یک بیضی کوچک برای بدن ماهی و یک مثلث برای دم بکشید. چشم را با یک نقطه و باله را با خط کوتاه نشان دهید. سه ماهی کوچک را در یک حاشیه قرار دهید و رنگهایشان را محدود نگه دارید. نیازی به کشیدن یک زمینه آبی کامل نیست؛ چند حباب کوچک کنار ماهیها کافی است. اگر صفحه پر از نوشته خواهد شد، یک ماهی در گوشه پایین انتخاب کنید.
برای فعالیت هنری جدا از دفتر، آموزش کاردستی ماهی با بشقاب کاغذی ایدهای مرتبط است. ماهی کاغذی میتواند کنار میز یا روی یک کارت قرار بگیرد؛ نقاشی ساده آن را در دفتر استفاده کنید. فرق این دو فعالیت را حفظ کنید تا وسایل برجسته یا چسب زیاد، کاربرد دفتر تکلیف را دشوار نکنند.
۱۰. قاب موجدار
یک خط موجی نرم در یک سمت صفحه بکشید. موجها را کوچک نگه دارید و بعد از چند موج، یک برگ یا دایره اضافه کنید. لازم نیست خط موجی کاملاً متقارن باشد. ابتدا با مداد کمرنگ رسم کنید و اگر اندازه مناسب بود، با یک رنگ روی آن بروید. این قاب برای کسی که خطکش دوست ندارد، جایگزینی ساده برای کادر مستطیلی است.
برای جلوگیری از شلوغی، موج را با گل، پروانه، قلب و چند رنگ همزمان ترکیب نکنید؛ یک شکل کوچک انتخاب کنید و همان را در چند نقطه تکرار کنید. در طرحهای کلاژ و الگو، کرایولا نیز به دیدن تکرارها در اطراف و انتخاب ترتیب شکلها توجه دارد. برای دفتر، این ایده را سبک اجرا کنید و از اضافه کردن لایههای ضخیم کاغذ به صفحه تکلیف بپرهیزید.
نمونههای تصویری حاشیه و کادر دفتر مشق
نمونههای زیر را برای انتخاب اندازه، محل نقش و ترکیب رنگ ببینید. بعضی طرحها پرکارترند؛ میتوانید فقط یک بخش کوچک، مانند گل گوشه یا چند شکل هندسی را از آنها انتخاب کنید. همه نمونهها برای همه دفترها و همه پایهها مناسب نیستند. قبل از اجرای طرح، جای نوشتن و دستور معلم را بررسی کنید. تصاویر را الگوی ایده گرفتن بدانید، نه معیاری برای مقایسه نقاشی کودکان.
تزیین دفتر مشق کلاس اول؛ نقش کم و انتخاب با کودک
برای کلاس اول، یک طرح قابل انجام انتخاب کنید و به کودک اجازه بدهید خودش رنگ را تعیین کند. اگر کودک در نوشتن نیاز به تمرکز و زمان بیشتری دارد، تزیین را به صفحه اول یا پایان کار منتقل کنید. لازم نیست والدین برای زیبا شدن همه صفحهها نقاشی را انجام دهند. یک طرح ساده که کودک در ساختنش سهم دارد، برای استفاده شخصی او معنای بیشتری پیدا میکند.
اگر میخواهید تمرین شروع کنید، سه گزینه جلوی کودک بگذارید: نقطه، گل یا ابر. بعد از انتخاب، نمونه را در چند مرحله کوچک بکشید و هر مرحله را جدا توضیح دهید. جملههایی مثل «اول یک دایره کوچک» از توضیح طولانی درباره شکل کامل روشنترند. اگر به نمونههای بیشتر نیاز دارید، مطلب نقاشی برای دفتر مشق را هم ببینید و تنها یک ایده متناسب با مهارت کودک انتخاب کنید.
طرح دخترانه و پسرانه را با علاقه کودک هماهنگ کنیم
در جستوجوی اینترنتی ممکن است بسیاری از طرحها با عنوان دخترانه یا پسرانه دستهبندی شده باشند. هنگام انتخاب برای فرزند، از خود او بپرسید چه رنگ و موضوعی میخواهد. پروانه، مداد، برگ، ماهی، شکل هندسی یا شخصیت مورد علاقه، انتخاب هر کودکی میتواند باشد. هدف این راهنما، دادن گزینههای بیشتر است تا کودک بتواند دفترش را مطابق سلیقه خودش تزیین کند.
اگر کودک یک شخصیت کارتونی پیچیده میخواهد، از او بخواهید یک ویژگی ساده آن را انتخاب کند؛ مثلاً رنگ لباس، یک شکل کوچک یا یک نماد. لازم نیست تصویر کامل شخصیت در همه صفحهها تکرار شود. برای پیام کوتاه روی صفحه اول، نام کودک و یک جمله ساده کافی است. در مناسبتهای مدرسه نیز میتوانید از مجموعه متن تبریک روز کودک برای یک کارت جدا الهام بگیرید.
اشتباههای رایج در تزیین دفتر مشق
رنگ کردن زمینه پشت نوشته
تکلیف باید بهراحتی خوانده شود. اگر رنگآمیزی پشت نوشته باعث کاهش خوانایی میشود، زمینه را سفید نگه دارید و نقاشی را به حاشیه منتقل کنید. برای صفحهای که قبلاً نوشته شده، بهتر است بهجای افزودن قاب بزرگ، تنها یک نقش کوچک در فضای خالی قرار دهید. همیشه پیش از پررنگ کردن، نوشته و تصویر را با هم نگاه کنید.
صرف وقت زیاد برای همه صفحهها
یک دفتر لازم نیست در هر صفحه طرح تازه داشته باشد. یک نقش کوچک ثابت انتخاب کنید و طرحهای پرکار را فقط در صفحههای شروع درس بکشید. اگر کودک خسته شده یا زمان تکلیف طولانی است، تزیین را کنار بگذارید. این فعالیت باید در برنامه جا بگیرد و به شرط تمام شدن تکلیف یا امتیاز گرفتن از دیگران تبدیل نشود.
استفاده از وسایل برجسته و چسب زیاد
پومپوم، مهره، روبان ضخیم و قطعات برجسته میتوانند بسته شدن دفتر و نوشتن روی صفحه بعد را دشوار کنند. برای دفتر تکلیف، طرح تخت یا برچسب نازک سادهتر است. قبل از چسباندن هر چیزی، دفتر را ببندید و محل تماس صفحهها را بررسی کنید. وسایل حجیم را برای کاردستی جدا یا تزیین میز نگه دارید.
پاک کردن مکرر برای بینقص شدن
پیشطرح را کمرنگ بکشید تا تغییر دادن آن آسانتر باشد. اگر بخشی از شکل متفاوت شد، میتوانید آن را سادهتر کنید یا همان تفاوت را بپذیرید. پاک کردن مداوم و فشار زیاد ممکن است ظاهر کاغذ را تغییر دهد. برای تمرین بیشتر، روی کاغذ جدا ادامه دهید؛ دفتر تکلیف لازم نیست محل اجرای تمام آزمونهای نقاشی باشد.
پرسشهای رایج درباره نقاشی حاشیه دفتر
سادهترین طرح برای کسی که نقاشی بلد نیست چیست؟
خط و نقطه، قاب نازک یا سه دایره کوچک انتخابهای سادهاند. از یک رنگ شروع کنید و تعداد نقشها را محدود نگه دارید. پس از دیدن نتیجه روی کاغذ تمرین، میتوانید شکل یا رنگ دوم را اضافه کنید. برای شروع نیازی به کشیدن شخصیت یا قاب پیچیده نیست.
برای تزیین دفتر مشق با مداد رنگی چند رنگ لازم است؟
دو یا سه رنگ برای بیشتر طرحهای این راهنما کافی است. لازم نیست همه رنگهای جعبه را استفاده کنید. یک رنگ اصلی برای قاب و یک رنگ برای نقش کوچک انتخاب کنید؛ اگر طرح به رنگ سوم نیاز داشت، آن را در بخش محدودی به کار ببرید.
آیا باید دور همه صفحهها کادر بکشیم؟
خیر. ابتدا دستور معلم و کاربرد دفتر را بررسی کنید. میتوانید تنها صفحه اول، شروع درسها یا گوشه بعضی صفحهها را تزیین کنید. برای دفتر ریاضی یا صفحههای پرتکلیف، حفظ فضای محاسبه و نوشتن اولویت دارد.
آیا حاشیه باید کاملاً قرینه باشد؟
برای قاب هندسی، فاصلههای منظم به خوانا شدن الگو کمک میکند، اما همه طرحها نیاز به قرینگی کامل ندارند. گل گوشه، برگ پاییزی و پروانه را میتوان آزادتر کشید. انتخاب یک ترتیب ساده و اندازه مناسب از افزودن جزئیات زیاد مهمتر است.
چه زمانی از والدین کمک بگیریم؟
برای ابزار، برش یا مرحلهای که کودک هنوز نمیتواند انجام دهد، کمک بزرگتر مناسب است. در بخشهای دیگر، انتخاب و اجرای کودک را حفظ کنید. میتوانید یک مرحله را روی کاغذ جدا نشان دهید و بعد اجازه بدهید خودش آن را امتحان کند.
منابع بررسی مفاهیم هنری: موزه هنر مدرن نیویورک (MoMA)، فعالیت آموزشی طراحی الگو؛ کرایولا، درسهای کلاژ الگو و اتصال نقطهها. اندازهها، زمانهای تقریبی و روشهای اجرایی دفتر در این مطلب، پیشنهادهای تحریریه پرشینوی هستند و باید با دستور معلم و دفتر دانشآموز هماهنگ شوند.































